Litografiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 154–155-b. — ziyouz.com
Litografiya (lito... va ...grafin) — bosma qolip tayyorlaş uçun ohaktoş (litografik toş), rux yoki alyuminiy varaqasidan foidalaniladigan tekis bosma usuli; şu usulda rassomlar tomonidan yaratiladigan grafika asarlari ham L. deb ataladi. Bunda yozuv yoki tasvir toş sirtiga relyefsiz, L. tuşi yoki kalami b-n tuşiriladi. Tasvirning oraliq (probel) elementlariga azot k-ta (toşda) yoki fosfor k-ta (metallda) eritmasi hamda kolloid b-n işlov beriladi, natijada bular böyoq olmaydi. Böyoq b-n qoplangan tasvir bevosita qoğozga köçiriladi. L.ni 1798 y.da germaniyalik A. Zenefelder kaşf qilgan. Şundan söng 1806 y.da Myunxenda, 1816 y.da Parijda, 1822 y.da Londonda dastlabki L. ustaxonalari taşkil qilingan. 20-a. ning 30-y.laridan boşlab L. örnini ofset bosma egallay boşladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИТОГРАФИЯ (лито... ва ...графин) — босма қолип тайёрлаш учун оҳактош (литографик тош), рух ёки алюминий варақасидан фоидаланиладиган текис босма усули; шу усулда рассомлар томонидан яратиладиган графика асарлари ҳам Л. деб аталади. Бунда ёзув ёки тасвир тош сиртига рельефсиз, Л. туши ёки калами б-н туширилади. Тасвирнинг оралиқ (пробел) элементларига азот к-та (тошда) ёки фосфор к-та (металлда) эритмаси ҳамда коллоид б-н ишлов берилади, натижада булар бўёқ олмайди. Бўёқ б-н қопланган тасвир бевосита қоғозга кўчирилади. Л.ни 1798 й.да германиялик А. Зенефельдер кашф қилган. Шундан сўнг 1806 й.да Мюнхенда, 1816 й.да Парижда, 1822 й.да Лондонда дастлабки Л. устахоналари ташкил қилинган. 20-а. нинг 30-й.ларидан бошлаб Л. ўрнини офсет босма эгаллай бошлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.