Litokimyoviy syomka
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 155-b. — ziyouz.com
Litokimyoviy syomka LITOKIMYOVIY SYOMKA, metallometrik syomka — foydali qazilmalarni izlaşning eng muhim geokimyoviy usuli, tog jinslari va ularning nuraş mahsullari kimyoviy tarkibini rejali ravişda örganişga asoslangan. L.s. olingan namunalarning barça xususiyatlarini kimyoviy va spektral metodlar yordamida aniqlaydi. Natijada foydali qazilmaning asosiy yoki yöldoş elementlarining lito-kimyoviy anomaliyalari, tarkibi aniklanadi. Litokimyoviy anomaliya zonasida rudani qazib oliş va uning sanoat ahamiyatini aniklaş maqsadida qidiruv-razvedka işlari olib boriladi. L.yeda konlarning joylaniş krnuniyatini aniklaş maqsadida dare va ariqlarning quruq özanlaridagi allyuvial-prolyuvial yotqiziqlar tekşirib köriladi. L.s. örganilayotgan hududning relyefi, geologik tuzilişiga qarab har xil ziçlik (2,0x0,5 km; 500x50 m; 100x20 m) hamda masştabda (1:200000; 1:50000; 1:10000) ötkazi-ladi va geologik, geofizik syomkalar b-n birga olib boriladi. L.s. natijasida foydali qazilmaning xarita, kesma va elementlar tarkibi grafigi tuziladi. L.s. yordamida kuplab rangli va noyob metall konlari topilgan (mas, Özbekistonning oltin rudali Muruntov koni).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИТОКИМЁВИЙ СЪЁМКА, металлометрик съёмка — фойдали қазилмаларни излашнинг энг муҳим геокимёвий усули, тог жинслари ва уларнинг нураш маҳсуллари кимёвий таркибини режали равишда ўрганишга асосланган. Л.с. олинган намуналарнинг барча хусусиятларини кимёвий ва спектрал методлар ёрдамида аниқлайди. Натижада фойдали қазилманинг асосий ёки йўлдош элементларининг лито-кимёвий аномалиялари, таркиби аникланади. Литокимёвий аномалия зонасида рудани қазиб олиш ва унинг саноат аҳамиятини аниклаш мақсадида қидирув-разведка ишлари олиб борилади. Л.еда конларнинг жойланиш крнуниятини аниклаш мақсадида даре ва ариқларнинг қуруқ ўзанларидаги аллювиал-пролювиал ётқизиқлар текшириб кўрилади. Л.с. ўрганилаётган ҳудуднинг рельефи, геологик тузилишига қараб ҳар хил зичлик (2,0x0,5 км; 500x50 м; 100x20 м) ҳамда масштабда (1:200000; 1:50000; 1:10000) ўткази-лади ва геологик, геофизик съёмкалар б-н бирга олиб борилади. Л.с. натижасида фойдали қазилманинг харита, кесма ва элементлар таркиби графиги тузилади. Л.с. ёрдамида куплаб рангли ва ноёб металл конлари топилган (мас, Ўзбекистоннинг олтин рудали Мурунтов кони).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.