Litvalar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 151–152-b. — ziyouz.com
Litvalar (özlarini letuvyay deb ataydilar) — xalq. Litva Respublikasining asosiy aholisi (2924 ming kişi, 1990-y.lar örtalari). Rossiya (70 ming kişi), Latviya (34,6 ming kişi), AQŞda (300 ming kişi), şuningdek, Kanada, Polşa, Jan. Amerika va Avstraliyada yaşaydilar. Umumiy soni 3,45 mln. kişi (1990-y.lar örtalari). Yevropeoid irqiga mansub. Litva tilida sözlaşadilar. Dindorlari — xristian-katoliklar. L. etnogenezi, tili va madaniyati jihatdan latişlarga yaqin. Neman va Daugava daryolari ora-liğiga mil.av. 3-ming yillik oxiri — 2-ming yillik boşlarida kirib kelgan Boltiq böyi qabilalari mahalliy aholi b-n uyğunlaşib L.ning şakllanişiga asos bölgan. Uşbu qabilalardan litva elati tarkibiga töliq suratda L., yoxud aukştaytlar, jyamaytlar, skalvlar va nadruvlar, şuningdek, sudavlarning bir qismi, kurşlar, zemgallar va sellarning jan. tarmoği, şim. prusslar (bartlar, notanglar, semblar)ning bir qismi kirgan. 9—12-a.larda mulkçilik munosabatlari vujudga kelgan, asta-sekin litva elati şakllangan. Etnik uyuşuv 13-a. 1-yarmida Litva davlatining barpo etilişiga imkon bergan. 13— 15-a.larda litva elati uzil-kesil şakllangan.
L.ning asosiy maşğuloti — dehqonçilik, şuningdek, polizçilik, boğdorçilik, dengiz böylarida — baliqçilik. Milliy hunarmandçilik (töqimaçilik, öymakorlik, kulolçilik) rivojlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИТВАЛАР (ўзларини летувяй деб атайдилар) — халқ. Литва Республикасининг асосий аҳолиси (2924 минг киши, 1990-й.лар ўрталари). Россия (70 минг киши), Латвия (34,6 минг киши), АҚШда (300 минг киши), шунингдек, Канада, Польша, Жан. Америка ва Австралияда яшайдилар. Умумий сони 3,45 млн. киши (1990-й.лар ўрталари). Европеоид ирқига мансуб. Литва тилида сўзлашадилар. Диндорлари — христиан-католиклар. Л. этногенези, тили ва маданияти жиҳатдан латишларга яқин. Неман ва Даугава дарёлари ора-лиғига мил.ав. 3-минг йиллик охири — 2-минг йиллик бошларида кириб келган Болтиқ бўйи қабилалари маҳаллий аҳоли б-н уйғунлашиб Л.нинг шаклланишига асос бўлган. Ушбу қабилалардан литва элати таркибига тўлиқ суратда Л., ёхуд аукштайтлар, жямайтлар, скальвлар ва надрувлар, шунингдек, судавларнинг бир қисми, куршлар, земгаллар ва селларнинг жан. тармоғи, шим. прусслар (бартлар, нотанглар, семблар)нинг бир қисми кирган. 9—12-а.ларда мулкчилик муносабатлари вужудга келган, аста-секин литва элати шаклланган. Этник уюшув 13-а. 1-ярмида Литва давлатининг барпо этилишига имкон берган. 13— 15-а.ларда литва элати узил-кесил шаклланган.
Л.нинг асосий машғулоти — деҳқончилик, шунингдек, полизчилик, боғдорчилик, денгиз бўйларида — балиқчилик. Миллий ҳунармандчилик (тўқимачилик, ўймакорлик, кулолчилик) ривожланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.