Lizogeniya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 118-b. — ziyouz.com
Lizogeniya (liz... va yun. geneia — kelib çiqiş, yaratiş) — hujayra içida nopatogen (kasallik paydo qilmaydigan) profag şaklda mavjud böladigan bakteriofag b-n bakteriyalar örtasidagi simbiotik munosabatlar. L. nazariyasining asosiy qoidalari 1950 y.da A.Lvov tomonidan işlab çiqilgan. Profag saqlovçi hujayralar lizogen hujayralar, ular Yopulyatsiyasining fag zarraçalari hosil qiliş xususiyati esa lizogenlik deyiladi. Lizogenlik bakteriya ştammlarining doimiy xususiyati bölganidek lizogen hujayralarning faqat ayrim populyatsiyalari profagni yöqotadi. Profag tufayli lizogen hujayralar bir qança yangi belgilar, mas, bakteriofag b-n qayta zararlanmaslik xususiyatiga ega bölib qoladi. Immunlik lizogen profag DNKsi nazoratida sintezlanadigan, faglarning vegetativ köpayişini boşqarib turadigan faglar genlari ekspressiyasiga tösqinlik qiladigan respressor oqsilning hujayrada mavjudligi b-n boğliq. Bakteriyalarning faqat lizo-genizatsiyalaş jarayonida kuzatiladigan özgaruvçanlik tipi lizogen konversiya deb ataladi. L.bakteriyalardagi özgaruvçanlik va irsiyatning köpçilik masalalarini örganiş uçun qulay model hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИЗОГЕНИЯ (лиз... ва юн. geneia — келиб чиқиш, яратиш) — ҳужайра ичида нопатоген (касаллик пайдо қилмайдиган) профаг шаклда мавжуд бўладиган бактериофаг б-н бактериялар ўртасидаги симбиотик муносабатлар. Л. назариясининг асосий қоидалари 1950 й.да А.Львов томонидан ишлаб чиқилган. Профаг сақловчи ҳужайралар лизоген ҳужайралар, улар Йопуляциясининг фаг заррачалари ҳосил қилиш хусусияти эса лизогенлик дейилади. Лизогенлик бактерия штаммларининг доимий хусусияти бўлганидек лизоген ҳужайраларнинг фақат айрим популяциялари профагни йўқотади. Профаг туфайли лизоген ҳужайралар бир қанча янги белгилар, мас, бактериофаг б-н қайта зарарланмаслик хусусиятига эга бўлиб қолади. Иммунлик лизоген профаг ДНКси назоратида синтезланадиган, фагларнинг вегетатив кўпайишини бошқариб турадиган фаглар генлари экспрессиясига тўсқинлик қиладиган респрессор оқсилнинг ҳужайрада мавжудлиги б-н боғлиқ. Бактерияларнинг фақат лизо-генизациялаш жараёнида кузатиладиган ўзгарувчанлик типи лизоген конверсия деб аталади. Л.бактериялардаги ўзгарувчанлик ва ирсиятнинг кўпчилик масалаларини ўрганиш учун қулай модел ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.