Logos
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 168–169-b. — ziyouz.com
Logos (yun. logos) — yunon falsafasidagi tuşunçalardan biri; dastlab — söz, nutq, til; keyinçalik köçma ma'noda — fikr, tuşunça, akl, mazmun, olamiy qonun ma'nosini anglatgan. «L.» terminini Geraklit joriy qilgan. L.ni borliqni har tomonlama anglaş, uning ritmi va uyğunligi deb, avval-ibtido olov b-n aynan deb tuşungan, dunyoning asosi deb bilgan. L. abadiy, umumiy va zaruriy, hamma narsa L. böyiça sodir böladi. Platon va Aristotel L.ni ham borliqning qonuni, ham mantiqiy prinsip sifatida tuşungan. Aristotel fikriça, içki L. (hali aytilmagan fikr) va taşqi L. (aytilgan söz) mavjud. Stoiklar ham içki L.ni taşqi L.dan farq qilsalarda, lekin ular L.ga birmunça bo-şqaçaroq mazmun beradilar. Ularning fikriça, L. hamma narsaning ibtidosi bölib, barça narsalar L.dan boşlab rivojlanadi. «L.» tuşunçasi yahudiylik va xristianlik ta'limotlarida ham bor. Xristianlikka köra, L. şaxs sifatida yerdagi tirik xudo (Iso)dir, xudo b-n bu dunyo örtasidagi vositaçidir. Yangi zamon falsafasida «L.» tuşunçasini Gegel işlatdi, u L.ni obyektiv tuşunça b-n birday qilib körsatdi va uni «mavjudot akli» yoki «olamiy aql» deb hisobladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛОГОС (юн. logos) — юнон фалсафасидаги тушунчалардан бири; дастлаб — сўз, нутқ, тил; кейинчалик кўчма маънода — фикр, тушунча, акл, мазмун, оламий қонун маъносини англатган. «Л.» терминини Гераклит жорий қилган. Л.ни борлиқни ҳар томонлама англаш, унинг ритми ва уйғунлиги деб, аввал-ибтидо олов б-н айнан деб тушунган, дунёнинг асоси деб билган. Л. абадий, умумий ва зарурий, ҳамма нарса Л. бўйича содир бўлади. Платон ва Аристотель Л.ни ҳам борлиқнинг қонуни, ҳам мантиқий принцип сифатида тушунган. Аристотель фикрича, ички Л. (ҳали айтилмаган фикр) ва ташқи Л. (айтилган сўз) мавжуд. Стоиклар ҳам ички Л.ни ташқи Л.дан фарқ қилсаларда, лекин улар Л.га бирмунча бо-шқачароқ мазмун берадилар. Уларнинг фикрича, Л. ҳамма нарсанинг ибтидоси бўлиб, барча нарсалар Л.дан бошлаб ривожланади. «Л.» тушунчаси яҳудийлик ва христианлик таълимотларида ҳам бор. Христианликка кўра, Л. щахс сифатида ердаги тирик худо (Исо)дир, худо б-н бу дунё ўртасидаги воситачидир. Янги замон фалсафасида «Л.» тушунчасини Гегель ишлатди, у Л.ни объектив тушунча б-н бирдай қилиб кўрсатди ва уни «мавжудот акли» ёки «оламий ақл» деб ҳисоблади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.