Lohur
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 190–191-b. — ziyouz.com
Lohur — Pokistonning şim.- şarqiy qismidagi şahar. Ravi daryosining çap sohilida. Panjob viloyatining ma'muriy va iqtisodiy markazi. Kattaligi va iqtisodiy mavqei jihatidan mamlakatda Karoçi ş.dan keyin 2-örinda. Aholisi 5,1 mln. kişi (1998).
L. milod boşlarida bunyod etilgan. 10-a.da hind rojaligining markazi. 11-a. boşida Mahmud Ğaznaviy hukmronligi ostiga ötgan. 1099—1114 va 1153—86 y.larda Ğaznaviylar davlatining poytaxti bölgan. 1240 y.da möğullar, 1342 va 1398 y.larda xoxorlar, 1398 y.da Amir Temur askarlari egallagan. Dehli sultonligi va Boburiylar saltanatida Panjob noibligining markazi. 16—17-a.larda Boburiylarning muvaqqat qarorgohi, 18-a.da Nodirşoh va Ahmadşoh Durroniy qöl ostida bölgan. 1799—1849 y.larda sekxlar davlati, 1849—1947 y.larda ingliz mustamlakaçilariga tobe bölgan. 1947—55 y.larda Panjob provinsiyasining, 1955—70 y.larda Lohur viloyati va Ğarbiy Pokistonning, 1970 y. iyuldan Panjob viloyatining ma'muriy markazi.
L. — transport yöllarining muhim tuguni. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Pokistonning savdo-moliya va diniy markazi. L. va unga yöldoş şaharlarda töqimaçilik (ip va jun gazlamalar, şoyi), oziq-ovqat, rezina-texnika, kön-poyabzal, metallurgiya, me-tallsozlik va maşinasozlik (q.x. maşinalari, transport jihozlari, nasoslar va elektrotexnika buyumlari i.ç.), oyna-şişa korxonalari, t.y. ustaxonalari, issiklik elektr st-yasi, gugurt f-kasi mavjud. L. — hunarmandçilik (oltin va kumuş buyumlar tay-yorlaş, gilam töqiş, kaştaçilik va naqqoşlik)ning qad. markazi.
Panjob unti (1882y.dan), muhandislik-texnologiya un-ti, San'at milliy kolleji, Markaziy muzey, San'at va savdo muzeyi, Texnologiya muzeyi, Lohur qal'asi muzeyi (Boburiylar davriga oid) va b. muzeylar, şahar çetida Şalimor boği, Jaqongir maq-barasi (1626) bor.
L.da me'moriy yodgorliklardan qal'a (1570), Jahongir saroyi (1617), Marvarid masjid (1645), Vazirxon masjidi (1634), Oltin masjid (1753), un-t binosi va b. saqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛОҲУР — Покистоннинг шим.- шарқий қисмидаги шаҳар. Рави дарёсининг чап соҳилида. Панжоб вилоятининг маъмурий ва иқтисодий маркази. Катталиги ва иқтисодий мавқеи жиҳатидан мамлакатда Карочи ш.дан кейин 2-ўринда. Аҳолиси 5,1 млн. киши (1998).
Л. милод бошларида бунёд этилган. 10-а.да ҳинд рожалигининг маркази. 11-а. бошида Маҳмуд Ғазнавий ҳукмронлиги остига ўтган. 1099—1114 ва 1153—86 й.ларда Ғазнавийлар давлатининг пойтахти бўлган. 1240 й.да мўғуллар, 1342 ва 1398 й.ларда хохорлар, 1398 й.да Амир Темур аскарлари эгаллаган. Деҳли султонлиги ва Бобурийлар салтанатида Панжоб ноиблигининг маркази. 16—17-а.ларда Бобурийларнинг муваққат қароргоҳи, 18-а.да Нодиршоҳ ва Аҳмадшоҳ Дурроний қўл остида бўлган. 1799—1849 й.ларда секхлар давлати, 1849—1947 й.ларда инглиз мустамлакачиларига тобе бўлган. 1947—55 й.ларда Панжоб провинциясининг, 1955—70 й.ларда Лоҳур вилояти ва Ғарбий Покистоннинг, 1970 й. июлдан Панжоб вилоятининг маъмурий маркази.
Л. — транспорт йўлларининг муҳим тугуни. Аэропорта халқаро аҳамиятга эга. Покистоннинг савдо-молия ва диний маркази. Л. ва унга йўлдош шаҳарларда тўқимачилик (ип ва жун газламалар, шойи), озиқ-овқат, резина-техника, кўн-пойабзал, металлургия, ме-таллсозлик ва машинасозлик (қ.х. машиналари, транспорт жиҳозлари, насослар ва электротехника буюмлари и.ч.), ойна-шиша корхоналари, т.й. устахоналари, иссиклик электр ст-яси, гугурт ф-каси мавжуд. Л. — ҳунармандчилик (олтин ва кумуш буюмлар тай-ёрлаш, гилам тўқиш, каштачилик ва наққошлик)нинг қад. маркази.
Панжоб унти (1882й.дан), муҳандислик-технология ун-ти, Санъат миллий коллежи, Марказий музей, Санъат ва савдо музейи, Технология музейи, Лоҳур қалъаси музейи (Бобурийлар даврига оид) ва б. музейлар, шаҳар четида Шалимор боғи, Жақонгир мақ-бараси (1626) бор.
Л.да меъморий ёдгорликлардан қалъа (1570), Жаҳонгир саройи (1617), Марварид масжид (1645), Вазирхон масжиди (1634), Олтин масжид (1753), ун-т биноси ва б. сақланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.