Lokomobil
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 174–175-b. — ziyouz.com
Lokomobil (lot. locus — joy va mobilis — harakatlanuvçi) — elektr tok generatorini xarakatga keltiriş, korxonalarda ba'zi texnologik jarayonlarni buğ b-n ta'minlaş uçun muljallangan buğ-kuç qurilmasi. U buğ qozoni, buğmaşinasi va yordamçi qurilmalardan iborat. L.ning köçma (ğildirakli) va muqim (statsionar) xillari bor. Kuçma L.ni istalgan joyga sudrab yurib işlatsa böladi; muqim L. xonaga örnatib qöyiladi. Muqim L. köçma L.dan buğ qozonining tuzilişi b-n farq qiladi. Muqim L. buğ qozonining ötxonasi dumaloq şaklda, ötquvuri surilma qilib yasalgan. Buğ maşinasi köçma L. buğ maşinasidan ança quvvatliroq (muqim L.da — 125—800 ot kuçi, Kuçma L.da — 12—75 ot kuçi). Kuçma L.ning buğ qozoni xuddi parovoz buğ qozoniga uxşaydi. L. öt xonasiga mahalliy yoqilği-qipiq, ötin, torf, gaz, kömir va b. yoqiş mumkin. L. markazlaştirilgan tarzda elektr energiyasi b-n ta'minlanmagan joylarda, asosan, mayda sanoat korxonalarida, texnologiya ehtiyojlari uçun buğ talab qilinadigan korxonalarda qul keladi. L. 19-a. 2-yarmida ixtiro qilingan va 20-a. 60-y.larida i. ç. tuxtatilgan, lekin ayrim joylarda hozir ham işlatiladi. Mas., Toşkent yengil sanoat va töqimaçilik in-tining issiklik texnikasi kafedrasida şunday L. hozir ham bor va undan uquv maqsadlarida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛОКОМОБИЛЬ (лот. locus — жой ва mobilis — ҳаракатланувчи) — электр ток генераторини харакатга келтириш, корхоналарда баъзи технологик жараёнларни буғ б-н таъминлаш учун мулжалланган буғ-куч қурилмаси. У буғ қозони, буғмашинаси ва ёрдамчи қурилмалардан иборат. Л.нинг кўчма (ғилдиракли) ва муқим (стационар) хиллари бор. Кучма Л.ни исталган жойга судраб юриб ишлатса бўлади; муқим Л. хонага ўрнатиб қўйилади. Муқим Л. кўчма Л.дан буғ қозонининг тузилиши б-н фарқ қилади. Муқим Л. буғ қозонининг ўтхонаси думалоқ шаклда, ўтқувури сурилма қилиб ясалган. Буғ машинаси кўчма Л. буғ машинасидан анча қувватлироқ (муқим Л.да — 125—800 от кучи, Кучма Л.да — 12—75 от кучи). Кучма Л.нинг буғ қозони худди паровоз буғ қозонига ухшайди. Л. ўт хонасига маҳаллий ёқилғи-қипиқ, ўтин, торф, газ, кўмир ва б. ёқиш мумкин. Л. марказлаштирилган тарзда электр энергияси б-н таъминланмаган жойларда, асосан, майда саноат корхоналарида, технология эҳтиёжлари учун буғ талаб қилинадиган корхоналарда қул келади. Л. 19-а. 2-ярмида ихтиро қилинган ва 20-а. 60-й.ларида и. ч. тухтатилган, лекин айрим жойларда ҳозир ҳам ишлатилади. Мас., Тошкент енгил саноат ва тўқимачилик ин-тининг иссиклик техникаси кафедрасида шундай Л. ҳозир ҳам бор ва ундан уқув мақсадларида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.