Löli tili
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 226-b. — ziyouz.com
Löli tili — lölilarning tili. Hind-yevropa tillari oilasining hind-oriy guruhiga mansub. L.t. hind-oriy tillari muhitidan ajralgan holda şakllanganligi tufayli yaqin, qardoş til guruhlaridan sezilarli farqqa ega, lekin köhna hind-oriy tillari luğaviy tarkibini saqlab qolgan, tipologik jihatdan örta va yangi hind tillariga yaqin. Talaffuzda öziga xos jihatlar: jaranglilarning jarangsizlanişi (g>k, d>t, b>p), sirğalişning kuçsizlanişi, qorişiq tovuşlarning susayişi (ş>s) va b. mavjud. Morfologiyasi uçun söz ketidan qöşiladigan qöşimçalarning yangi kelişik fleksiyasiga uçraşi, jonsiz — narsa otlarida tuşum kelişigining şakli uçramasligi, kelasi zamon fe'lining murak-kab şakli va b. xos. Muntazam köçib yuriş tufayli lölilar L.t.ning turli lahjalarida sözlaşadi. Bundan taşqari, L.t. lölilar yaşaydigan hududlardagi mahalliy tillarning luğaviy, fonetik, sintaktik ta'siriga uçragan. Şarq mamlakatlarida uzoq vaqt yaşagan lölilarning tiliga şarqiy tillar, Ğarb mamlakatlarida yaşaganlarining tiliga esa ğarbiy tillar sezilarli ta'sir etgan. Mas, Vizantiya hududidagi lölilar tilida Bolqon ya.o.idagi tillar uçun umumiy bölgan xususiyatlarni uçratiş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЎЛИ ТИЛИ — лўлиларнинг тили. Ҳинд-европа тиллари оиласининг ҳинд-орий гуруҳига мансуб. Л.т. ҳинд-орий тиллари муҳитидан ажралган ҳолда шаклланганлиги туфайли яқин, қардош тил гуруҳларидан сезиларли фарққа эга, лекин кўҳна ҳинд-орий тиллари луғавий таркибини сақлаб қолган, типологик жиҳатдан ўрта ва янги ҳинд тилларига яқин. Талаффузда ўзига хос жиҳатлар: жаранглиларнинг жарангсизланиши (г>к, д>т, б>п), сирғалишнинг кучсизланиши, қоришиқ товушларнинг сусайиши (ш>с) ва б. мавжуд. Морфологияси учун сўз кетидан қўшиладиган қўшимчаларнинг янги келишик флексиясига учраши, жонсиз — нарса отларида тушум келишигининг шакли учрамаслиги, келаси замон феълининг мурак-каб шакли ва б. хос. Мунтазам кўчиб юриш туфайли лўлилар Л.т.нинг турли лаҳжаларида сўзлашади. Бундан ташқари, Л.т. лўлилар яшайдиган ҳудудлардаги маҳаллий тилларнинг луғавий, фонетик, синтактик таъсирига учраган. Шарқ мамлакатларида узоқ вақт яшаган лўлиларнинг тилига шарқий тиллар, Ғарб мамлакатларида яшаганларининг тилига эса ғарбий тиллар сезиларли таъсир этган. Мас, Византия ҳудудидаги лўлилар тилида Болқон я.о.идаги тиллар учун умумий бўлган хусусиятларни учратиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.