Lxasa
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 210-b. — ziyouz.com
Lxasa (tibetça «xudolar makoni») — Xitoyning jan.-ğarbiy qismidagi şahar. Tibet muxtor r-nining ma'muriy, iqtisodiy va madaniy markazi. Tibet toğligidagi Jiçu daryosi (Brahmaputra irmoği) vodiysida, dengiz sathidan 3650 m balandlikda joylaşgan. Avtomobil yöllari orqali mamlakatning boşqa tumanlari b-n boğlangan. Aholisi 140 ming kişidan ziyod (1990-y.lar örtalari). L.da oziq-ovqat, yoğoçsozlik, kön, metallsozlik, farmatsevtika, mayda maşinasozlik, kimyo korxonalari bor. Hunarmandçilikda gilam töqiladi, diniy marosim buyumlari tayyorlanadi. Geofizika rasadxonasi, meteorologiya va q.x. tajriba st-yasi bor. Mahalliy kömir asosida issiqlik elektr st-yasi işlab turibdi. Qadimda L. örnida qörğon bölgan. Keyinçalik uning atrofida şahar vujudga kelgan. 7-a.da dastlabki Tibet davlatining poytaxti bölgan. 15—17-a.larda L. Tibetning dunyoviy va buddizm (lamaizm) dinining markazi edi. Şaharning şim.-ğarbidagi baland qoyali qismida 13 qavatli saroy — Potala saroy-monastiri (Dalay-lama qarorgohi) joylaşgan. Uning asosiy qismi — «Qizil saroy» oltin b-n bezatilgan. L. yaqinida 3 ibodatxona bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛХАСА (тибетча «худолар макони») — Хитойнинг жан.-ғарбий қисмидаги шаҳар. Тибет мухтор р-нининг маъмурий, иқтисодий ва маданий маркази. Тибет тоғлигидаги Жичу дарёси (Браҳмапутра ирмоғи) водийсида, денгиз сатҳидан 3650 м баландликда жойлашган. Автомобиль йўллари орқали мамлакатнинг бошқа туманлари б-н боғланган. Аҳолиси 140 минг кишидан зиёд (1990-й.лар ўрталари). Л.да озиқ-овқат, ёғочсозлик, кўн, металлсозлик, фармацевтика, майда машинасозлик, кимё корхоналари бор. Ҳунармандчиликда гилам тўқилади, диний маросим буюмлари тайёрланади. Геофизика расадхонаси, метеорология ва қ.х. тажриба ст-яси бор. Маҳаллий кўмир асосида иссиқлик электр ст-яси ишлаб турибди. Қадимда Л. ўрнида қўрғон бўлган. Кейинчалик унинг атрофида шаҳар вужудга келган. 7-а.да дастлабки Тибет давлатининг пойтахти бўлган. 15—17-а.ларда Л. Тибетнинг дунёвий ва буддизм (ламаизм) динининг маркази эди. Шаҳарнинг шим.-ғарбидаги баланд қояли қисмида 13 қаватли сарой — Потала сарой-монастири (Далай-лама қароргоҳи) жойлашган. Унинг асосий қисми — «Қизил сарой» олтин б-н безатилган. Л. яқинида 3 ибодатхона бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.