Lyamblioz
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 224-b. — ziyouz.com
Lyamblioz (lambliosis) — lyambliyalar qözğatadigan invazion kasallik. Odamlarda L.ni Lamblia intestinalis qözğatadi. Lyambliyalarning harakatçan (vegetativ) va harakatlanmaydigan (sista) şakllari bor. Kasallik manbai lyambliyalar b-n zararlangan kişi hisoblanadi. Lyambliyalar soğlom odamning me'da-içak yöliga tuşib, ingiçka içakda köpayadi va uning şilliq pardasini zararlaydi. Ular ingiçka içakdan yöğon içakka ötib (bu yer ular uçun noqulay şaroit xisoblanadi), öz harakatini yöqotadi va sis-talarga aylanadi. Ular najas b-n taşqariga çiqadi. Lyambliya sistalari taşqi muhitda yaxşi saqlanadi. Kasallik lyambliya tuşgan ovqat (ayniqsa, meva va sabzavotlar) iste'mol qilinganda va suv içilganda, şuningdek, kir qöl va rözğor buyumlari orqali yuqadi. Turli geografik mintaqalarda katta yoşdagi axrli orasida 5—12% hollarda najasda sista topiladi. L. aksari bolalarda uçraydi. Klinik belgilari zararlangan a'zoga qarab har xil böladi. Köproq içak va öt yöllari zararlanadi. Ba'zan kasallik alomatlari röyrost körinmay, enterit, xoletsistit va h.k. b-n birga keçişi ham mumkin. Tekşiriş çoğida najasdan lyambliyalarning sistasi, öt (safro)dan uning vegetativ şakllarini topiş mumkin. L.ning oldini olişda şaxsiy gigiyena qoidalariga qat'iy rioya qiliş talab etiladi. Davosi: kasallikning keçişiga qarab trixopol, furazolidon, aminaxinol va b. buyuriladi. Özbekistonda L.ningturli jixatlari prof. N. A. Dehqonxöjayeva tomonidan çuqur örganilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЯМБЛИОЗ (lambliosis) — лямблиялар қўзғатадиган инвазион касаллик. Одамларда Л.ни Lamblia intestinalis қўзғатади. Лямблияларнинг ҳаракатчан (вегетатив) ва ҳаракатланмайдиган (циста) шакллари бор. Касаллик манбаи лямблиялар б-н зарарланган киши ҳисобланади. Лямблиялар соғлом одамнинг меъда-ичак йўлига тушиб, ингичка ичакда кўпаяди ва унинг шиллиқ пардасини зарарлайди. Улар ингичка ичакдан йўғон ичакка ўтиб (бу ер улар учун ноқулай шароит хисобланади), ўз ҳаракатини йўқотади ва цис-таларга айланади. Улар нажас б-н ташқарига чиқади. Лямблия цисталари ташқи муҳитда яхши сақланади. Касаллик лямблия тушган овқат (айниқса, мева ва сабзавотлар) истеъмол қилинганда ва сув ичилганда, шунингдек, кир қўл ва рўзғор буюмлари орқали юқади. Турли географик минтақаларда катта ёшдаги ахрли орасида 5—12% ҳолларда нажасда циста топилади. Л. аксари болаларда учрайди. Клиник белгилари зарарланган аъзога қараб ҳар хил бўлади. Кўпроқ ичак ва ўт йўллари зарарланади. Баъзан касаллик аломатлари рўйрост кўринмай, энтерит, холецистит ва ҳ.к. б-н бирга кечиши ҳам мумкин. Текшириш чоғида нажасдан лямблияларнинг цистаси, ўт (сафро)дан унинг вегетатив шаклларини топиш мумкин. Л.нинг олдини олишда шахсий гигиена қоидаларига қатъий риоя қилиш талаб этилади. Давоси: касалликнинг кечишига қараб трихопол, фуразолидон, аминахинол ва б. буюрилади. Ўзбекистонда Л.нингтурли жихатлари проф. Н. А. Деҳқонхўжаева томонидан чуқур ўрганилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.