Lyuk
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 215–216-b. — ziyouz.com
Lyuk (gollandça luik — teşik) — 1) agregat, maşina, inşootlar va b.dagi tuynuk; ularning içiga şu tuynuk orqali kiriladi. L. har doim yopiq tura-di va yuqorida aytilgan obyektlar içiga kiriş zaruriyati tuğilgandagina oçiladi. Obyektning katta-kiçikligiga qarab, L.ning ölçami ham har xil böladi. Mas, kosmik kema, samolyot fyuzelyajvdagi, sanoat korxonalarining poli va devorlaridagi, vodoprovod, gaz, kanalizatsiya, telefon tarmoği quduğidagi va b. tuynuklar L. hisoblanadi. Bunday L.dar odamning kirib-çiqişi, yuk ortiş-tuşiriş, havo kirişi, yoruğlik ötişi uçun möljallanadi; 2) optikada — optik tizimning kuzatuv maydoni doirasini ança toraytiradigan teşik (diafragma) yoki şunday teşikning optik tasviri. Agar kuzatuv maydonining diafragmasi optik tizim oldida joylaşgan bölsa, u şu tizimning kiriş L. i, uning optik tasviri esa çiqiş L. i deb ataladi. Optik tizim orqasida joylaşgan diafragma çiqiş L. i, uning optik tasviri esa kiriş L. i böladi; 3) kema bortidagi artilleriya qurolining uçi çiqib turadigan teşik.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЮК (голландча luik — тешик) — 1) агрегат, машина, иншоотлар ва б.даги туйнук; уларнинг ичига шу туйнук орқали кирилади. Л. ҳар доим ёпиқ тура-ди ва юқорида айтилган объектлар ичига кириш зарурияти туғилгандагина очилади. Объектнинг катта-кичиклигига қараб, Л.нинг ўлчами ҳам ҳар хил бўлади. Мас, космик кема, самолёт фюзеляжвдаги, саноат корхоналарининг поли ва деворларидаги, водопровод, газ, канализация, телефон тармоғи қудуғидаги ва б. туйнуклар Л. ҳисобланади. Бундай Л.дар одамнинг кириб-чиқиши, юк ортиш-тушириш, ҳаво кириши, ёруғлик ўтиши учун мўлжалланади; 2) оптикада — оптик тизимнинг кузатув майдони доирасини анча торайтирадиган тешик (диафрагма) ёки шундай тешикнинг оптик тасвири. Агар кузатув майдонининг диафрагмаси оптик тизим олдида жойлашган бўлса, у шу тизимнинг кириш Л. и, унинг оптик тасвири эса чиқиш Л. и деб аталади. Оптик тизим орқасида жойлашган диафрагма чиқиш Л. и, унинг оптик тасвири эса кириш Л. и бўлади; 3) кема бортидаги артиллерия қуролининг учи чиқиб турадиган тешик.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.