Lyuminoforlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 221-b. — ziyouz.com
Lyuminoforlar (lot. lumen - yoruglik va yun. phoros — eltuvçi) — lyuminessensiya xossasiga ega bölgan moddalar. Lyuminessensiya hosil qiliş turiga köra, fotolyuminoforlar, katodolyuminoforlar, rentgenolyuminoforlar va b.ga bölinadi. Kimyoviy tarkibiga köra, L.ning anorganik va organik xillari bor. Anorganik L. (kristallofosforlar) ning çaqnaşi tarkibida begona kationlarning (0,001% gaça) bölişiga asoslangan. Bunday qöşilmalar (aktivatorlar), odatda, metallarning kationlari hisoblanadi; mas, rux sulfidining çaqnaşi mis kationi b-n faollaşadi. Anorganik L. lyuminessent lampalaraya. rentgen ekranlarini tayyorlaş uçun elektron-nurli trubkalarda işlatiladi, radiatsiya indikatori uçun va b. uçun xizmat qiladi. Organik L. (lyumogenlar) oçik, (yarkiy) fluores-sent böyoqlar, lyuminessentlovçi materiallar tayyorlaşda qöllaniladi. L. kimyo, biol., tibbiyot, televideniye va kriminalistikada sezgir lyuminessent analizda foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЮМИНОФОРЛАР (лот. lumen - ёруглик ва юн. phoros — элтувчи) — люминесценция хоссасига эга бўлган моддалар. Люминесценция ҳосил қилиш турига кўра, фотолюминофорлар, катодолюминофорлар, рентгенолюминофорлар ва б.га бўлинади. Кимёвий таркибига кўра, Л.нинг анорганик ва органик хиллари бор. Анорганик Л. (кристаллофосфорлар) нинг чақнаши таркибида бегона катионларнинг (0,001% гача) бўлишига асосланган. Бундай қўшилмалар (активаторлар), одатда, металларнинг катионлари ҳисобланади; мас, рух сульфидининг чақнаши мис катиони б-н фаоллашади. Анорганик Л. люминесцент лампаларая. рентген экранларини тайёрлаш учун электрон-нурли трубкаларда ишлатилади, радиация индикатори учун ва б. учун хизмат қилади. Органик Л. (люмогенлар) очик, (яркий) флуорес-цент бўёқлар, люминесцентловчи материаллар тайёрлашда қўлланилади. Л. кимё, биол., тиббиёт, телевидение ва криминалистикада сезгир люминесцент анализда фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.