Maçay ğori
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 315-b. — ziyouz.com
Maçay ğori — Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida joylaşgan ibtidoiy odamlar manzilgohi (mil. av. 12—6ming yillik). Köhitang toği yaqinida, Maçaydaryoning öng qirğoğida joylaşgan. Ö. Islomov tomonidan örganilgan (1970—71). M.ğ.ning bal. 3,5—4 m, uz. 8 m, kengligi 10 m ga yetadi. Ikki madaniy qatlamdan iborat: ustki qatlam mezolit davriga, tepa qatlam — sönggi mezolit va ilk neolit davriga oid.
M.ğ.dan mehnat qurollari, yovvoyi hayvonlarning suyaklari, oziq-ovqat qoldiklari çiqqan; uşbu madaniy qatlamning qalinligi 40 sm ga yetadi, bu esa şu ğorda uzoq vaqt davomida ibtidoiy odamlar yaşaganidan dalolat beradi. Mehnat qurollari tayyorlaşda yovvoyi hayvonlarning suyaklaridan foydalanilgan. Qurollarni (teşkiçlar, kamon öqlari) tayyorlaş jarayoni birmunça tezlaşadi. Bundan taşqari, toşdan tayyorlanişi juda qi-yin bölgan teşikli igna, ponasimon va tişli asboblar va b. qurollar kabi tamomila yangi qurol şakllaridan foydalaniladigan bölgan. Toş qurollar, paykonlar, botiq tiğli qurollar, keskiçlar va b. qurol turlarining soni ortgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЧАЙ ҒОРИ — Сурхондарё вилоятининг Бойсун туманида жойлашган ибтидоий одамлар манзилгоҳи (мил. ав. 12—6минг йиллик). Кўҳитанг тоғи яқинида, Мачайдарёнинг ўнг қирғоғида жойлашган. Ў. Исломов томонидан ўрганилган (1970—71). М.ғ.нинг бал. 3,5—4 м, уз. 8 м, кенглиги 10 м га етади. Икки маданий қатламдан иборат: устки қатлам мезолит даврига, тепа қатлам — сўнгги мезолит ва илк неолит даврига оид.
М.ғ.дан меҳнат қуроллари, ёввойи ҳайвонларнинг суяклари, озиқ-овқат қолдиклари чиққан; ушбу маданий қатламнинг қалинлиги 40 см га етади, бу эса шу ғорда узоқ вақт давомида ибтидоий одамлар яшаганидан далолат беради. Меҳнат қуроллари тайёрлашда ёввойи ҳайвонларнинг суякларидан фойдаланилган. Қуролларни (тешкичлар, камон ўқлари) тайёрлаш жараёни бирмунча тезлашади. Бундан ташқари, тошдан тайёрланиши жуда қи-йин бўлган тешикли игна, понасимон ва тишли асбоблар ва б. қуроллар каби тамомила янги қурол шаклларидан фойдаланиладиган бўлган. Тош қуроллар, пайконлар, ботиқ тиғли қуроллар, кескичлар ва б. қурол турларининг сони ортган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.