Maçitli tizmasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 315-b. — ziyouz.com
Maçitli tizmasi - Töpolon daryoning irmoği Kiştut havzasi (Surxondaryo viloyati)da joylaşgan tizma. Şörob soyining yuqori oqimidan (Daldolitepa toği, 1937 m) boşlanib Xöja Kiyikkalon tizmasi (4022 m) yaqinida şarqqa keskin burilib, Xöja Kiyik tizmasiga (4396 m) tutaşib ketadi. Eng baland joyi 3478 m (Maçitli toği). Toğ yon bağirlari kuçli parçalangan, suvayirğiç qismi ötkir uçli karrlar, sirklar, qirrali qoyalar b-n murakkablaşgan. Nuraşga çidamli bölgan otqindi va metamorfik jinslar tik va qirrali yon bağirlarni vujudga keltirgan. Suvayirğiç qismi (3000—3200 m) da oç qönğir tuproqlarda şair, flamis, tulki quyruq, betaga, ba'zan kobreziya usadi. Örtaça balandliklar (2000—3000 m)da betagali turli utlar va arçazorlar tarqalgan. Quyi mintaqada (1200— 2000 m) turli ötli buğdoyiqzorlar siyrak arçazorlar b-n birgalikda maj-mua hosil qiladi. Yaylov sifatida foydalaniladi, mahsuldorligi gektariga 3-8 s.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЧИТЛИ ТИЗМАСИ - Тўполон дарёнинг ирмоғи Киштут ҳавзаси (Сурхондарё вилояти)да жойлашган тизма. Шўроб сойининг юқори оқимидан (Далдолитепа тоғи, 1937 м) бошланиб Хўжа Кийиккалон тизмаси (4022 м) яқинида шарққа кескин бурилиб, Хўжа Кийик тизмасига (4396 м) туташиб кетади. Энг баланд жойи 3478 м (Мачитли тоғи). Тоғ ён бағирлари кучли парчаланган, сувайирғич қисми ўткир учли каррлар, цирклар, қиррали қоялар б-н мураккаблашган. Нурашга чидамли бўлган отқинди ва метаморфик жинслар тик ва қиррали ён бағирларни вужудга келтирган. Сувайирғич қисми (3000—3200 м) да оч қўнғир тупроқларда шаир, фламис, тулки қуйруқ, бетага, баъзан кобрезия усади. Ўртача баландликлар (2000—3000 м)да бетагали турли утлар ва арчазорлар тарқалган. Қуйи минтақада (1200— 2000 м) турли ўтли буғдойиқзорлар сийрак арчазорлар б-н биргаликда маж-муа ҳосил қилади. Яйлов сифатида фойдаланилади, маҳсулдорлиги гектарига 3-8 ц.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.