Maddohlik
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 56–57-b. — ziyouz.com
Maddohlik (arab, madh —maqtov, ta'rif) — 1) musulmon xalqlarida tarqalgan an'anaviy aytim yöllaridan. Mavzu jihatidan asosan Muhammad (sav), Hazrati Alining hayoti, körgankeçirganlari, yuriş-turiş va fe'latvorlari haqida badiha tarzida yaratilgan diniy bayt, ğazal, hikoyatlardan iborat bölgan. M. yöllarini 2— 3 kişidan iborat maddohlar guruhi bayram sayillar (Ramazon hayit va b. kunlari) da, bozor maydonlarida keng xalq ommasini jalb etib ijro etişgan. Aruz vaznlarida bitilgan şe'rlarni, odatda, baland pardalarda, musiqa çolğu asboblari jörisiz, muayyan rivojlaniş qoidalariga asoslangan nutqdoş (reçitativ) ohanglarda ravon va ifodali (qiroat b-n) öqiş — M.ning asosiy musiqiy xislatlaridandir. M. yöllari butun Örta Osiyoda keng tarqalgan diniy aytim yöllardan bölib, uning, ayniqsa, Buxoro ş. va uning atrofi (mas, Ğijduvon) ijroçilik maktablari maşhur bölgan (Buxoroda 20-a.ning 1-çoragida ham «Maddoh» mahallasi bölgan). M. yöllari Özbekistonda 1950-y.largaça saqlanib qolgan; 2) biror şaxsni, ğoya, mafkura, tartibotni örinsiz tarzda öta maqtaş.
Olimjon Bekov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАДДОҲЛИК (араб, мадҳ —мақтов, таъриф) — 1) мусулмон халқларида тарқалган анъанавий айтим йўлларидан. Мавзу жиҳатидан асосан Муҳаммад (сав), Ҳазрати Алининг ҳаёти, кўрганкечирганлари, юриш-туриш ва феълатворлари ҳақида бадиҳа тарзида яратилган диний байт, ғазал, ҳикоятлардан иборат бўлган. М. йўлларини 2— 3 кишидан иборат маддоҳлар гуруҳи байрам сайиллар (Рамазон ҳайит ва б. кунлари) да, бозор майдонларида кенг халқ оммасини жалб этиб ижро этишган. Аруз вазнларида битилган шеърларни, одатда, баланд пардаларда, мусиқа чолғу асбоблари жўрисиз, муайян ривожланиш қоидаларига асосланган нутқдош (речитатив) оҳангларда равон ва ифодали (қироат б-н) ўқиш — М.нинг асосий мусиқий хислатларидандир. М. йўллари бутун Ўрта Осиёда кенг тарқалган диний айтим йўллардан бўлиб, унинг, айниқса, Бухоро ш. ва унинг атрофи (мас, Ғиждувон) ижрочилик мактаблари машҳур бўлган (Бухорода 20-а.нинг 1-чорагида ҳам «Маддоҳ» маҳалласи бўлган). М. йўллари Ўзбекистонда 1950-й.ларгача сақланиб қолган; 2) бирор шахсни, ғоя, мафкура, тартиботни ўринсиз тарзда ўта мақташ.
Олимжон Беков.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.