Madinat azzahra saroy majmuasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 59-b. — ziyouz.com
Madinat azzahra saroy majmuasi — Kordova (Ispaniya) dagi me'moriy yodgorlik (10-a.). Şahar taşqarisida. Kordova ş.dan 5 km şim.- ğarbda Syerra-Morena yon bağriga kurilgan (936). Qurilişda 1000 ga yaqin işçi qatnaşgan, davlat xazinasining uçdan bir qismi sarf qilingan. Tar-hi 1500x750 m, toğ yon bağrida 3 poğonali qilib kötarilgan. Yuqorida şim. dan qal'a devori b-n tutaş. Saroy, masjid, boğ va xizmatçilar uyidan iborat. Saroyning qabulxona zali 5 ta özaro boğlangan ravoqli neflarga ajratilgan, erkin oçiladigan, oldi peşayvonli. Bunday tuziliş an'anaviy masjid loyihasini esga soladi. Zallari tösin b-n yopilgan, tomi çerepitsali. Old qismi keng hovlili, turar joy xonalari içki hovli atrofida joylaşgan. Quriliş uçun marmar va 1000 ga yaqin ustunlar Afrika, Vizantiya, Italiyadan keltirilgan. Saroy devorlari taroşlangan toşdan öymakorlik b-n qoplangan. Öyma marmar ösimliksimon mavzularga, egiluvçan poyalarga ega. Devorlardagi öyma bezaklarda ösimliksimon naqşlar yetakçilik qilib, orasiga akant ham işlangan. Içki devor tepasi qizil va sariq tusdagi naqşlar b-n bezatilgan. Pollari kizil ğişt va oq toşdan, rangbarang ustunlik qiluvçi geometrik parçinlar b-n qoplangan. Vizantiya imperatori yuborgan favvoralar: inson qiyofasidagi tilla halli jezdan, hayvon qiyofasidagi sof oltinli kök marmardan işlangan. Majmua yeçimida ispan-musulmon san'ati yangi davrini yaratiş özlaştirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАДИНАТ АЗЗАҲРА САРОЙ МАЖМУАСИ — Кордова (Испания) даги меъморий ёдгорлик (10-а.). Шаҳар ташқарисида. Кордова ш.дан 5 км шим.- ғарбда Сьерра-Морена ён бағрига курилган (936). Қурилишда 1000 га яқин ишчи қатнашган, давлат хазинасининг учдан бир қисми сарф қилинган. Тар-ҳи 1500x750 м, тоғ ён бағрида 3 поғонали қилиб кўтарилган. Юқорида шим. дан қалъа девори б-н туташ. Сарой, масжид, боғ ва хизматчилар уйидан иборат. Саройнинг қабулхона зали 5 та ўзаро боғланган равоқли нефларга ажратилган, эркин очиладиган, олди пешайвонли. Бундай тузилиш анъанавий масжид лойиҳасини эсга солади. Заллари тўсин б-н ёпилган, томи черепицали. Олд қисми кенг ҳовлили, турар жой хоналари ички ҳовли атрофида жойлашган. Қурилиш учун мармар ва 1000 га яқин устунлар Африка, Византия, Италиядан келтирилган. Сарой деворлари тарошланган тошдан ўймакорлик б-н қопланган. Ўйма мармар ўсимликсимон мавзуларга, эгилувчан пояларга эга. Деворлардаги ўйма безакларда ўсимликсимон нақшлар етакчилик қилиб, орасига акант ҳам ишланган. Ички девор тепаси қизил ва сариқ тусдаги нақшлар б-н безатилган. Поллари кизил ғишт ва оқ тошдан, рангбаранг устунлик қилувчи геометрик парчинлар б-н қопланган. Византия императори юборган фавворалар: инсон қиёфасидаги тилла ҳалли жездан, ҳайвон қиёфасидаги соф олтинли кўк мармардан ишланган. Мажмуа ечимида испан-мусулмон санъати янги даврини яратиш ўзлаштирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.