Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Madrigal

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63-b. — ziyouz.com

    Madrigal (lot. matricale — ona tilida aytiladigan qöşiq) — Uyğoniş davrida dunyoviy vokal musiqaning asosiy janri. Italiya (14-a.) da şe'riy asar sifatida paydo bölgan. 14— 16-a.larda M., odatda, işqiy, hazil-mutoyiba, afsonaviy va b. mavzudagi 2—3 ovozli vokal-çolğu, bandnaqorat şaklidagi qöşiq bölib (F. Landino va b.), 16-a. dan köproq lirik xarakterdagi çolğular jörligisiz ijro etiladigan 4—5 ovozli polifonik musiqa asariga aylangan (A. Villart, Palestrina, O. Lasso va b.). Keyinçalik Angliya (T. Morli, J. Uilbi) va Germaniya (G. Şyuts va b.)da ommalaşgan. Yetuk namunalariga (K. Jezualdo, K. Monteverdi) hissiy-ifoda erkinligi, boy musiqiytasviriy vositalar, xilma-xil ohanglar yorqinligi xosdir. 17-a. dan boşlab, M., asosan, ayollarga bağişlangan kiçik maqtovşe'riy asar. 1964 y. Moskvada «M.» ansambli taşkil etilgan (Özbekistonda ham gastrolda bölgan), Buyuk Britaniyada «M. jamiyati» tuzilgan. 20-a.da I. Stravinskiy, B. Martinu, P. Xindemit va b. kompozitorlarning asarlarida M. an'analari tiklangan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МАДРИГАЛ (лот. matricale — она тилида айтиладиган қўшиқ) — Уйғониш даврида дунёвий вокал мусиқанинг асосий жанри. Италия (14-а.) да шеърий асар сифатида пайдо бўлган. 14— 16-а.ларда М., одатда, ишқий, ҳазил-мутойиба, афсонавий ва б. мавзудаги 2—3 овозли вокал-чолғу, банднақорат шаклидаги қўшиқ бўлиб (Ф. Ландино ва б.), 16-а. дан кўпроқ лирик характердаги чолғулар жўрлигисиз ижро этиладиган 4—5 овозли полифоник мусиқа асарига айланган (А. Вилларт, Палестрина, О. Лассо ва б.). Кейинчалик Англия (Т. Морли, Ж. Уилби) ва Германия (Г. Шюц ва б.)да оммалашган. Етук намуналарига (К. Жезуальдо, К. Монтеверди) ҳиссий-ифода эркинлиги, бой мусиқийтасвирий воситалар, хилма-хил оҳанглар ёрқинлиги хосдир. 17-а. дан бошлаб, М., асосан, аёлларга бағишланган кичик мақтовшеърий асар. 1964 й. Москвада «М.» ансамбли ташкил этилган (Ўзбекистонда ҳам гастролда бўлган), Буюк Британияда «М. жамияти» тузилган. 20-а.да И. Стравинский, Б. Мартину, П. Хиндемит ва б. композиторларнинг асарларида М. анъаналари тикланган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.