Magmatik konlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 18-b. — ziyouz.com
Magmatik konlar - tarkibida kimmatli minerallar bölgan asosli va işqorli magmaning sovib qotişi natijasida Yer qa'rida şakllangan foydali qazilmalar uyumi. Bu uyumlar turli şakllarga ega va ularga yaqin magmatik toğ jinslari orasida yotadi. Soviyotgan magmada qimmatli minerallarning töplanişi turli sabablarga asoslanadi. Magma soviyotganda özaro aralaşmaydigan ikki xil suyuklikka ajraladi, ulardan biri foydali qazilma moddalaridan iborat böladi. Bu jarayon likvatsiya deb ataladi va u likvatsion konlarni xrsil bölişiga olib keladi. Bularga sulfidli misnikel rudalari misol böladi. Magma kristallanişida qimmatli minerallar boşqa minerallardan oldinroq ajralib çiqib magmatik rezervaur tubiga çökadi va segregatsion konlarni yuzaga keltiradi. Bularga xrom, titan, temir rudalarining kiçikroq konlari mansub.
M.k.dan temir, titan, vanadiy, xrom, platinasimonlar, mis, nikel, kobalt, apatit, olmos, niobiy, sirkoniy konlari muhim ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГМАТИК КОНЛАР - таркибида кимматли минераллар бўлган асосли ва ишқорли магманинг совиб қотиши натижасида Ер қаърида шаклланган фойдали қазилмалар уюми. Бу уюмлар турли шаклларга эга ва уларга яқин магматик тоғ жинслари орасида ётади. Совиётган магмада қимматли минералларнинг тўпланиши турли сабабларга асосланади. Магма совиётганда ўзаро аралашмайдиган икки хил суюкликка ажралади, улардан бири фойдали қазилма моддаларидан иборат бўлади. Бу жараён ликвация деб аталади ва у ликвацион конларни хрсил бўлишига олиб келади. Буларга сульфидли мисникель рудалари мисол бўлади. Магма кристалланишида қимматли минераллар бошқа минераллардан олдинроқ ажралиб чиқиб магматик резерваур тубига чўкади ва сегрегацион конларни юзага келтиради. Буларга хром, титан, темир рудаларининг кичикроқ конлари мансуб.
М.к.дан темир, титан, ванадий, хром, платинасимонлар, мис, никель, кобальт, апатит, олмос, ниобий, цирконий конлари муҳим аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.