Magnetit
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 20–21-b. — ziyouz.com
Magnetit (magnit temirtoş) — murakkab oksidlar kiçik sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi — FeFe2O4 Tarkibi va xususiyatlari özgaruvçan bölib, vujudga keliş şaroitiga boğliq. Kub singoniyada kristallanadi, oktaedr kristallar va rombdodekaedr körinişdagi yaxlit donador agregatlar hosil qiladi. Rangi qönğir qora, metalldek yaltiroq. Qattiqligi 5,5—6,0; ziçligi 5200 kg/m3. Kuçli magnit xossasiga ega. Tarkibida titan (1U)-oksid (TYU2) bölsa titanmagnetit va xrom (Ş)-oksid (0,0,) bölsa xrommagnetit deb ataladi. Magmatik toğ jinslarida, gidrotermal konlarda, ba'zan çökindi jinslarda uçraydi. M. temir olinadigan asosiy xom aşyo hisoblanadi. M.ning yirik konlari gabbro va gabbropiroksenit-dunitli formatsiyalarning magmatik jinslari, siyenitlar, öta asosli işqorli jinslar va karbonatitlar, kontakt-metasomatik tuzilmalar, vulkanogen-çökindi jinslar b-n boğliq. M.ning eng katta konlari Rossiya (Kursk magnit anomaliyasi), Ukraina (Krivoy Rog, Kremençug temir ruda konlari), Şvetsiya, AQŞ va b. mamlakatlarda bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГНЕТИТ (магнит темиртош) — мураккаб оксидлар кичик синфига мансуб минерал. Кимёвий таркиби — FeFe2O4 Таркиби ва хусусиятлари ўзгарувчан бўлиб, вужудга келиш шароитига боғлиқ. Куб сингонияда кристалланади, октаэдр кристаллар ва ромбдодекаэдр кўринишдаги яхлит донадор агрегатлар ҳосил қилади. Ранги қўнғир қора, металлдек ялтироқ. Қаттиқлиги 5,5—6,0; зичлиги 5200 кг/м3. Кучли магнит хоссасига эга. Таркибида титан (1У)-оксид (ТЮ2) бўлса титанмагнетит ва хром (Ш)-оксид (0,0,) бўлса хроммагнетит деб аталади. Магматик тоғ жинсларида, гидротермал конларда, баъзан чўкинди жинсларда учрайди. М. темир олинадиган асосий хом ашё ҳисобланади. М.нинг йирик конлари габбро ва габбропироксенит-дунитли формацияларнинг магматик жинслари, сиенитлар, ўта асосли ишқорли жинслар ва карбонатитлар, контакт-метасоматик тузилмалар, вулканоген-чўкинди жинслар б-н боғлиқ. М.нинг энг катта конлари Россия (Курск магнит аномалияси), Украина (Кривой Рог, Кременчуг темир руда конлари), Швеция, АҚШ ва б. мамлакатларда бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.