Magnetokimyo
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 21-b. — ziyouz.com
Magnetokimyo — fizik kimyoning bölimi. Moddalarning kimyoviy tuzilişi va magnit xossalari orasidagi özaro munosabatni, şuningdek, magnit maydonining kimyoviy birikmalarning reaksiyaga kirişiş qobiliyatiga ta'sirini örganadi. M. moddalarning tuzilişi, kimyoviy boğlaniş xarakteri, birikma, assotsiatsiya va polimerlangan molekulalarda elementlarning valent holatlari, jismning magnit singdiruvçanligi yoki magnitlanişi, buning t-ra va maydonning kuçlanganligiga qarab özgarişi va b.ni tekşiradi. Atomlar, ionlar va molekulalarning magnit momentini M. yordami b-n biliş mumkin. Atomlarning magnit momenti atom xossalarining davriyligini körsatadi. Ma'lum birikmaning kimyoviy töyinganligi qança yuqori bölsa, magnit momenti (bir xil şaroitda) şunça kam böladi. Erkin radikallar va erkin valentliklarni magnit momenti asosida aniqlaş mumkin. Kimyoviy birikmalarning tuzilişini aniqlaşda, moddalarning tuzilişi va tarkibini, kimyoviy reaksiyalar borişini hamda hosil bölgan modda sifatini tekşirişda M. usullari muhim ahamiyatga ega. Kimyoviy muvozanat, kimyoviy reaksiyalar kinetikasi va mexanizmiga magnit maydonining ta'siriga oid tadqiqotlar M.ning istiqbolli yönalişlaridan hisoblanadi. Molekulalarning kimyoviy tuzilişi va magnit xossalari orasidagi boğlanişni aniqlaşga yönaltirilgan magnit rezonans (EPR, YAMR va b.) tadqiqotlari M.ga suyanadi.
Ad.: Karlin R., Magnetoximiya, per. s angl., M., 1989.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГНЕТОКИМЁ — физик кимёнинг бўлими. Моддаларнинг кимёвий тузилиши ва магнит хоссалари орасидаги ўзаро муносабатни, шунингдек, магнит майдонининг кимёвий бирикмаларнинг реакцияга киришиш қобилиятига таъсирини ўрганади. М. моддаларнинг тузилиши, кимёвий боғланиш характери, бирикма, ассоциация ва полимерланган молекулаларда элементларнинг валент ҳолатлари, жисмнинг магнит сингдирувчанлиги ёки магнитланиши, бунинг т-ра ва майдоннинг кучланганлигига қараб ўзгариши ва б.ни текширади. Атомлар, ионлар ва молекулаларнинг магнит моментини М. ёрдами б-н билиш мумкин. Атомларнинг магнит моменти атом хоссаларининг даврийлигини кўрсатади. Маълум бирикманинг кимёвий тўйинганлиги қанча юқори бўлса, магнит моменти (бир хил шароитда) шунча кам бўлади. Эркин радикаллар ва эркин валентликларни магнит моменти асосида аниқлаш мумкин. Кимёвий бирикмаларнинг тузилишини аниқлашда, моддаларнинг тузилиши ва таркибини, кимёвий реакциялар боришини ҳамда ҳосил бўлган модда сифатини текширишда М. усуллари муҳим аҳамиятга эга. Кимёвий мувозанат, кимёвий реакциялар кинетикаси ва механизмига магнит майдонининг таъсирига оид тадқиқотлар М.нинг истиқболли йўналишларидан ҳисобланади. Молекулаларнинг кимёвий тузилиши ва магнит хоссалари орасидаги боғланишни аниқлашга йўналтирилган магнит резонанс (ЭПР, ЯМР ва б.) тадқиқотлари М.га суянади.
Ад.: Карлин Р., Магнетохимия, пер. с англ., М., 1989.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.