Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Magnit kallak

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 28-b. — ziyouz.com

    Magnit kallak - tovuş (nutq, musiqa)ni magnit lentata yozib oliş (öçiriş) yoki qayta eşittiriş uçun möljallangan qurilmaning asosiy qismi. U, asosan, özak (magnit ötkazgiç) va bir yoki bir neça çulğamdan iborat. M. özagida magnit lenta b-n kallakning magnit aloqasini ta'minlovçi iş oraliği (slyuda, bronza b-n töldirilgan bir neça mkm oraliq) bor. Özak magnit oqimini töplaş, çulğam esa elektr signallarni keltiriş yoki ketkaziş uçun xizmat qiladi. Özak temirnikel qotişmalar, alyuminiy qotişmalari, ferritlar va permalloydan yasaladi, çulğamlar elektr ötka-zuvçi simlardan öraladi. Tovuşni yozib oliş yoki eşittirişda M. k. özagi magnit lentaga tegib turişi (kontaktli yozuv) yoki havoli tirqiş b-n undan ajralib turişi (kontaktsiz yozuv) mumkin. Kontaktli yozib oliş usulida tovuşni yoziş (öçiriş) paytida çulğamga keladigan elektr signallar (rayemga q.) özakda magnit oqimini vujudga keltiradi, magnit oqimi olinayotgan signalga monand ravişda iş tirqişi yaqinidagi qoldiq magnitlanganlik darajasini özgartiradi. Tovuşni qayta eşittirişda esa foydali signal (elektr yurituvçi kuç) magnit lenta M. k.ga nisbatan harakatlanganda vujudga keluvçi magnit induksiya natijasida paydo böladi. M.k.ning foydali magnit oqimi özgarişlariga sezgir; yarimötkazgiçli; özak özgarişlariga asoslangan; magnit maydon b-n elektron nurning özaro ta'siriga asoslangan va b. xillari böladi. M.k. videomagnitofonlar, diktofonlar, magnitofonlar, EHM xotira qurilmalari va b. radiotexnika hamda elektron qurilmalarda keng işlatiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МАГНИТ КАЛЛАК - товуш (нутқ, мусиқа)ни магнит лентата ёзиб олиш (ўчириш) ёки қайта эшиттириш учун мўлжалланган қурилманинг асосий қисми. У, асосан, ўзак (магнит ўтказгич) ва бир ёки бир неча чулғамдан иборат. М. ўзагида магнит лента б-н каллакнинг магнит алоқасини таъминловчи иш оралиғи (слюда, бронза б-н тўлдирилган бир неча мкм оралиқ) бор. Ўзак магнит оқимини тўплаш, чулғам эса электр сигналларни келтириш ёки кетказиш учун хизмат қилади. Ўзак темирникель қотишмалар, алюминий қотишмалари, ферритлар ва пермаллойдан ясалади, чулғамлар электр ўтка-зувчи симлардан ўралади. Товушни ёзиб олиш ёки эшиттиришда М. к. ўзаги магнит лентага тегиб туриши (контактли ёзув) ёки ҳаволи тирқиш б-н ундан ажралиб туриши (контактсиз ёзув) мумкин. Контактли ёзиб олиш усулида товушни ёзиш (ўчириш) пайтида чулғамга келадиган электр сигналлар (раемга қ.) ўзакда магнит оқимини вужудга келтиради, магнит оқими олинаётган сигналга монанд равишда иш тирқиши яқинидаги қолдиқ магнитланганлик даражасини ўзгартиради. Товушни қайта эшиттиришда эса фойдали сигнал (электр юритувчи куч) магнит лента М. к.га нисбатан ҳаракатланганда вужудга келувчи магнит индукция натижасида пайдо бўлади. М.к.нинг фойдали магнит оқими ўзгаришларига сезгир; яримўтказгичли; ўзак ўзгаришларига асосланган; магнит майдон б-н электрон нурнинг ўзаро таъсирига асосланган ва б. хиллари бўлади. М.к. видеомагнитофонлар, диктофонлар, магнитофонлар, ЭҲМ хотира қурилмалари ва б. радиотехника ҳамда электрон қурилмаларда кенг ишлатилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.