Magnit potensialometr
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 31-b. — ziyouz.com
Magnit potensialometr - magnit zanjirining ikki nuqtasi orasidagi «magnit potensiallari» farqini yoki magnit maydonining örtaça kuçlanganligini va yopiq konturdagi töla magnit yurituvçi kuçni ölçaşda işlatiladigan asbob. U induksion, egiluvçan yoki qattiq özak (karkas) ga ingiçka sim çulğam bir tekis qilib öralgan induksion ğaltak (maydon ğaltagi) dan iborat. Turli şaklda (töğri, yarim halqa yoki halqa) böladi (rasm). M. p. çulğamining uçlari ölçaş asbobiga ulanadi. Ölçaş asbobi sifatida ballistik galvanometr yoki mikrove-bermetr (doimiy magnit maydoni uçun), voltmetr yoki ossillograf (özgaruvçan magnit maydoni uçun) dan foydalaniladi. M. p. ğaltagi öramining har bir qatlami va qadami bir xil qilib, har bir örami magnitlanmaydigan materialdan (kiçik ölçamda) yasaladi. Şunday şartlar kanoatlantirilgandagina M. p. yordamida olingan natijalar aniq bölişi mumkin. Köpinça, M.p. egiluvçan qilib yasaladi (şuning uçun katta yopiq halqa şaklida böladi). Bunday M. p. b-n magnit zanjirining istalgan qismidagi «magnit potensiallari» farqini aniqlaş mumkin. «Magnit potensiallari» tuşunçasi şartlidir, ya'ni magnit maydoni potensial maydon emas (çunki magnit maydonining kuç çiziqlari yopiq, tabiatda magnit zaryad yöq).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГНИТ ПОТЕНЦИАЛОМЕТР - магнит занжирининг икки нуқтаси орасидаги «магнит потенциаллари» фарқини ёки магнит майдонининг ўртача кучланганлигини ва ёпиқ контурдаги тўла магнит юритувчи кучни ўлчашда ишлатиладиган асбоб. У индукцион, эгилувчан ёки қаттиқ ўзак (каркас) га ингичка сим чулғам бир текис қилиб ўралган индукцион ғалтак (майдон ғалтаги) дан иборат. Турли шаклда (тўғри, ярим ҳалқа ёки ҳалқа) бўлади (расм). М. п. чулғамининг учлари ўлчаш асбобига уланади. Ўлчаш асбоби сифатида баллистик гальванометр ёки микрове-берметр (доимий магнит майдони учун), вольтметр ёки осциллограф (ўзгарувчан магнит майдони учун) дан фойдаланилади. М. п. ғалтаги ўрамининг ҳар бир қатлами ва қадами бир хил қилиб, ҳар бир ўрами магнитланмайдиган материалдан (кичик ўлчамда) ясалади. Шундай шартлар каноатлантирилгандагина М. п. ёрдамида олинган натижалар аниқ бўлиши мумкин. Кўпинча, М.п. эгилувчан қилиб ясалади (шунинг учун катта ёпиқ ҳалқа шаклида бўлади). Бундай М. п. б-н магнит занжирининг исталган қисмидаги «магнит потенциаллари» фарқини аниқлаш мумкин. «Магнит потенциаллари» тушунчаси шартлидир, яъни магнит майдони потенциал майдон эмас (чунки магнит майдонининг куч чизиқлари ёпиқ, табиатда магнит заряд йўқ).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.