Magnitik sovitiş
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 35-b. — ziyouz.com
Magnitik sovitiş - 1 K dan past t-ralar hosil qiliş; 0,3 K dan past t-ralarni olişning amalda qöllaniladigan ikki usulidan biri (ikkinçi usul — suyuq geliy 3Ne ni suyuq 4Ne da eritiş). Paramagnit moddalarni adiabatik usulda magnitsizlantirib amalga oşiriladi (q. Adiabata). 1926 y.da P. Debay va amerikalik fizik U. Jiok taklif etgan. 1933 y.da amalga oşirilgan. M.s.da nodir yer elementlari (mas, gadoliniy sulfat), xromkaliyli, temir-ammoniyli aççiktoşlar va b. paramagnit moddalar işlatiladi.
Paramagnit modda kuçli maydoniga joylaştirilsa, uning atom spinlari tartibli yönalib magnitlanadi. Agar şu paramagnit modda magnitsizlantirilsa, uning t-rasi pasayadi. Paramagnit tuz magnitlanganda ajralgan issiklik kameraga tuldirilgan gaz b-n suyuq geliyga ötkaziladi. Magnit maydonini yöqotişdan oldin kamera 1 dagi gaz kran orqali vakuum nasos b-n sörib olinadi, ya'ni paramagnit tuz suyuq geliydan ajratib qöyiladi. Keyin tuzning magnitsizlanişi natijasida uning t-rasi ~10~3 K gaça pasayadi.
Magnitik sovitiş kurilmasining sxemasi: №va S — magnit qutblari.
M.s.da past t-ralar (-10 2 K) magnit termometriya usullari b-n ölçanadi. Suyuq geliyning öta past t-ralardagi xossalarini (mas, öta oquvçanligini), qattiq jismlardagi kvant holatlarini, şuningdek, yadro fizikasining köpgina masalalarini örganişda M.s.dan foydalaniladi.
Q.: Adiabata
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГНИТИК СОВИТИШ - 1 К дан паст т-ралар ҳосил қилиш; 0,3 К дан паст т-раларни олишнинг амалда қўлланиладиган икки усулидан бири (иккинчи усул — суюқ гелий 3Не ни суюқ 4Не да эритиш). Парамагнит моддаларни адиабатик усулда магнитсизлантириб амалга оширилади (қ. Адиабата). 1926 й.да П. Дебай ва америкалик физик У. Жиок таклиф этган. 1933 й.да амалга оширилган. М.с.да нодир ер элементлари (мас, гадолиний сульфат), хромкалийли, темир-аммонийли аччиктошлар ва б. парамагнит моддалар ишлатилади.
Парамагнит модда кучли майдонига жойлаштирилса, унинг атом спинлари тартибли йўналиб магнитланади. Агар шу парамагнит модда магнитсизлантирилса, унинг т-раси пасаяди. Парамагнит туз магнитланганда ажралган иссиклик камерага тулдирилган газ б-н суюқ гелийга ўтказилади. Магнит майдонини йўқотишдан олдин камера 1 даги газ кран орқали вакуум насос б-н сўриб олинади, яъни парамагнит туз суюқ гелийдан ажратиб қўйилади. Кейин тузнинг магнитсизланиши натижасида унинг т-раси ~10~3 К гача пасаяди.
Магнитик совитиш курилмасининг схемаси: №ва S — магнит қутблари.
М.с.да паст т-ралар (-10 2 К) магнит термометрия усуллари б-н ўлчанади. Суюқ гелийнинг ўта паст т-ралардаги хоссаларини (мас, ўта оқувчанлигини), қаттиқ жисмлардаги квант ҳолатларини, шунингдек, ядро физикасининг кўпгина масалаларини ўрганишда М.с.дан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.