Magnitik yoziş
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 34–35-b. — ziyouz.com
Magnitik yoziş - tovuş (nutq, musiqa) ni magnitli axborot eltuvçi (magnit lenta, magnit disk va b.) ga magnit usulida yozib oliş va qayta eşittiriş. Tovuşni yozib olişda axborot eltuvçi yoki ayrim qismlarining qoldiq magnit holati tovuş signallariga monand özgaradi. Tovuşni qayta eşittirişda teskari jarayon yuz beradi va şunga muvofiq ravişda tovuş signallari hosil böladi. Axborot eltuvçining magnitlaniş yönalişiga, signallarni yozib oliş va kayta eşittiriş kanallarida yuz beradigan özgariş turiga hamda magnit kallakka signal tokidan taşqari qöşimça magnitlaydigan özgarmas yoki özgaruvçan tok berilişiga qarab, M. yo.ning bir neça usullari qöllaniladi. Tovuşni yozib olişda diktofon, magnitofon, tasvir va tovuşni yozib olişda videomagnitofon va axborotni juda aniq M. yo. da aniq magnitik yozib oliş apparatlaridan foydalaniladi.
M. yo.da yozib oliş kanali kirişiga (mas, magnitofon kuçaytirgiçiga) tuşgan elektr signallar kuçaytiriladi va özgartiriladi. Kanalning oxirgi qismi magnit kallak hisoblanadi. Magnit kallakda vujudga keladigan magnit maydon kallak çulğamidagi tokka mutanosib böladi. Magnit maydon harakatlanib turgan magnit lentaga (yoki magnit diyekka va b.) ta'sir qilib, uning ayrim qismlarini magnitlaydi va magnitli yozuv yölini hosil qiladi (tovuş magnit lentaga yozilib qoladi). Magnitli yozuv yöli hosil bölgan magnit lenta signalogramma deb ataladi. Tovuşni qayta eşittirişda signalogramma harakatlanişi mobaynida magnit kallak çulğamida yozib olingan tovuş signallarini eltuvçi e. yu. k. (elektr yurituvçi kuç) ni paydo qiladi. Tovuşni kuçaytiriş qurilmasi signallarni kuçaytirib va tovuşga aylantirib beradi. Tovuş radiokarnaylar orqali eşittiriladi. Tovuşni yozib oliş jarayoni qança tez amalga oşirilsa, tovuş şunça sifatli çiqadi: mas, tovuş çastotalari 30 Gs — 16 kGs oralikda bölgan elektr tebranişlarni magnitofonda yozib oliş uçun magnit lentaning harakatlaniş tezligi 9,5 sm/s bölişi kifoya. Vidiomagnitofonda 10—15 Mgs gaça çastotalar oraliğidagi signallarni yozib oliş uçun magnit lentaning harakatlaniş tezligi 50 m/s gaça oşirilişi lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГНИТИК ЁЗИШ - товуш (нутқ, мусиқа) ни магнитли ахборот элтувчи (магнит лента, магнит диск ва б.) га магнит усулида ёзиб олиш ва қайта эшиттириш. Товушни ёзиб олишда ахборот элтувчи ёки айрим қисмларининг қолдиқ магнит ҳолати товуш сигналларига монанд ўзгаради. Товушни қайта эшиттиришда тескари жараён юз беради ва шунга мувофиқ равишда товуш сигналлари ҳосил бўлади. Ахборот элтувчининг магнитланиш йўналишига, сигналларни ёзиб олиш ва кайта эшиттириш каналларида юз берадиган ўзгариш турига ҳамда магнит каллакка сигнал токидан ташқари қўшимча магнитлайдиган ўзгармас ёки ўзгарувчан ток берилишига қараб, М. ё.нинг бир неча усуллари қўлланилади. Товушни ёзиб олишда диктофон, магнитофон, тасвир ва товушни ёзиб олишда видеомагнитофон ва ахборотни жуда аниқ М. ё. да аниқ магнитик ёзиб олиш аппаратларидан фойдаланилади.
М. ё.да ёзиб олиш канали киришига (мас, магнитофон кучайтиргичига) тушган электр сигналлар кучайтирилади ва ўзгартирилади. Каналнинг охирги қисми магнит каллак ҳисобланади. Магнит каллакда вужудга келадиган магнит майдон каллак чулғамидаги токка мутаносиб бўлади. Магнит майдон ҳаракатланиб турган магнит лентага (ёки магнит диекка ва б.) таъсир қилиб, унинг айрим қисмларини магнитлайди ва магнитли ёзув йўлини ҳосил қилади (товуш магнит лентага ёзилиб қолади). Магнитли ёзув йўли ҳосил бўлган магнит лента сигналограмма деб аталади. Товушни қайта эшиттиришда сигналограмма ҳаракатланиши мобайнида магнит каллак чулғамида ёзиб олинган товуш сигналларини элтувчи э. ю. к. (электр юритувчи куч) ни пайдо қилади. Товушни кучайтириш қурилмаси сигналларни кучайтириб ва товушга айлантириб беради. Товуш радиокарнайлар орқали эшиттирилади. Товушни ёзиб олиш жараёни қанча тез амалга оширилса, товуш шунча сифатли чиқади: мас, товуш частоталари 30 Гц — 16 кГц ораликда бўлган электр тебранишларни магнитофонда ёзиб олиш учун магнит лентанинг ҳаракатланиш тезлиги 9,5 см/с бўлиши кифоя. Видиомагнитофонда 10—15 Мгц гача частоталар оралиғидаги сигналларни ёзиб олиш учун магнит лентанинг ҳаракатланиш тезлиги 50 м/с гача оширилиши лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.