Magnitograf
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 37-b. — ziyouz.com
Magnitograf (magnit va ... graf) — 1) Yer magnit maydonining vaqt böyiça özgarişlari (magnit variatsiyalari)ni uzluksiz qayd qilib boradigan asbob. Magnit variometr va kayd qilgiçdan iborat. Magnit variometrlarning optik-mexanik, magnitga töyingan, induksion, kvant, öta ötkazuvçan xillari böladi. Qayd qilgiçlar sifatida çastota ölçagiçlar, raqamli voltmetrlar, peroli elektr potensionmetrlar, magnitofonlar, perforatorlar va b.dan foydalaniladi. Eng oddiy M. fotoqayd qilgiç, yoritkiç va uçta optik-mexanik variometrdan iborat. Har qaysi variometrda közgu bölib, undan qaytgan yoruğlik nuri sekin aylanib turgan baraban sirtidagi lenta (fotoqoğoz yoki fotoplyonka) ga tuşadi. Lenta galvanografga tutaştirilgan; u fototok özgarişini lentaga qayd qilib boradi. Bunday M. magnit maydoni özgarişlarini -10 5 e aniklikda qayd qiladi. Olingan magnitogrammala magnit variatsiyalari vaqti, amplitudasi va davri xaqidagi ma'lumotlar böladi. M. körsatişlari kopmyuterlarda kodlanadi va qayta işlanadi; 2) Quyoş magnitografi — Quyoşdagi magnit maydonni ölçaş uçun möljallangan asbob. Asosiy qismlari: elektr-optik yoruğlik modulyatori, spektrograf, fotoköpaytirgiçlar, qayd qilgiç qurilma. Işi Zeyeman effektiga asoslangan.
Ad.: Yanovskiy B.M., Zemnoy magnetizm, 1-j., 5-naşri, Sankt-Peterburg, 1997.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГНИТОГРАФ (магнит ва ... граф) — 1) Ер магнит майдонининг вақт бўйича ўзгаришлари (магнит вариациялари)ни узлуксиз қайд қилиб борадиган асбоб. Магнит вариометр ва кайд қилгичдан иборат. Магнит вариометрларнинг оптик-механик, магнитга тўйинган, индукцион, квант, ўта ўтказувчан хиллари бўлади. Қайд қилгичлар сифатида частота ўлчагичлар, рақамли вольтметрлар, пероли электр потенционметрлар, магнитофонлар, перфораторлар ва б.дан фойдаланилади. Энг оддий М. фотоқайд қилгич, ёриткич ва учта оптик-механик вариометрдан иборат. Ҳар қайси вариометрда кўзгу бўлиб, ундан қайтган ёруғлик нури секин айланиб турган барабан сиртидаги лента (фотоқоғоз ёки фотоплёнка) га тушади. Лента гальванографга туташтирилган; у фототок ўзгаришини лентага қайд қилиб боради. Бундай М. магнит майдони ўзгаришларини -10 5 э аникликда қайд қилади. Олинган магнитограммала магнит вариациялари вақти, амплитудаси ва даври хақидаги маълумотлар бўлади. М. кўрсатишлари копмьютерларда кодланади ва қайта ишланади; 2) Қуёш магнитографи — Қуёшдаги магнит майдонни ўлчаш учун мўлжалланган асбоб. Асосий қисмлари: электр-оптик ёруғлик модулятори, спектрограф, фотокўпайтиргичлар, қайд қилгич қурилма. Иши Зееман эффектига асосланган.
Ад.: Яновский Б.М., Земной магнетизм, 1-ж., 5-нашри, Санкт-Петербург, 1997.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.