Magnitometr
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 37-b. — ziyouz.com
Magnitometr (magnit va ... metr) — magnit induksiya, magnit maydon kuçlanganligi va doimiy magnitlarning magnit momentlarini ölçaş uçun möljallangan asbob. Magnitomexanik, elektromagnit, induksion va ferrozond M.lar bor. Magnitomexanik M.da ölçanayotgan magnit maydonda 2 doimiy magnit özaro ta'sirlaşadi, natijada ulardan biri muayyan burçakka oğadi. Bunday M. mutlaq (mas, magnit teodolit) va nisbiy (mas, kvars asbob) ölçaşlar uçun qöllaniladi. Elektromagnit M.da tekşirilayotgan magnit maydon ğaltakdagi elektr toki magnit maydoni b-n taqqoslanadi. Induksion M.ning işi elektromagnit induksiya hodisasiga asoslangan. Ferrozond M.ning işi özgaruvçan tok ötadigan çulğamli özakning magnit ötkazuvçanligi ölçanayotgan magnit maydon ta'sirida özgarişi hodisasiga asoslangan. M. yordamida Yer va b. sayyoralarning magnit maydoni ölçanadi, magnit özgarişlariga doyr hodisalar örganiladi, foydali qazilma konlari qidiriladi; magnit materiallarning xossalari ölçanadi va b. ilmiy hamda amaliy işlar bajariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГНИТОМЕТР (магнит ва ... метр) — магнит индукция, магнит майдон кучланганлиги ва доимий магнитларнинг магнит моментларини ўлчаш учун мўлжалланган асбоб. Магнитомеханик, электромагнит, индукцион ва феррозонд М.лар бор. Магнитомеханик М.да ўлчанаётган магнит майдонда 2 доимий магнит ўзаро таъсирлашади, натижада улардан бири муайян бурчакка оғади. Бундай М. мутлақ (мас, магнит теодолит) ва нисбий (мас, кварц асбоб) ўлчашлар учун қўлланилади. Электромагнит М.да текширилаётган магнит майдон ғалтакдаги электр токи магнит майдони б-н таққосланади. Индукцион М.нинг иши электромагнит индукция ҳодисасига асосланган. Феррозонд М.нинг иши ўзгарувчан ток ўтадиган чулғамли ўзакнинг магнит ўтказувчанлиги ўлчанаётган магнит майдон таъсирида ўзгариши ҳодисасига асосланган. М. ёрдамида Ер ва б. сайёраларнинг магнит майдони ўлчанади, магнит ўзгаришларига дойр ҳодисалар ўрганилади, фойдали қазилма конлари қидирилади; магнит материалларнинг хоссалари ўлчанади ва б. илмий ҳамда амалий ишлар бажарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.