Magnitostriksion özgartirgiç
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 39-b. — ziyouz.com
Magnitostriksion özgartirgiç M A G N I T O S T R I K S I O N ÖZGARTIRGIÇ — magnit maydon energiyasini mexanik tebranişlar energiyasiga yoki aksinça özgartirib beradigan elektrotexnik va elektroakustik qurilma. Işi materiallarning öz şakli va ölçamlarini özgartiriş (magnitostriksiya) xususiyatiga asoslangan. Tuzilişi magnitostriksion materialdan yasalgan özak (magnit ötkazgiç) va unga öralgan sim çulğamidan iborat. Özak sterjen şaklida yoki halqasimon şaklda böladi. M. ö. tarkatuvçi va qabul qiluvçi bölişi mumkin. Tarqatuvçi M. ö.da özgaruvçi elektr toki çulğamdan ötib, özgaruvçan magnit maydonini vujudga keltiradi. Uning ta'sirida özak dam-badam öz şakli va ölçamlarini özgartiradi. Qabul qiluvçi M.ö.da özakka taşqi mexanik kuçlar (mas, tovuş tölqinlari) ta'sir qiladi, natijada özakda özgaruvçan magnit maydon, çulğamda esa elektr yurituvçi kuç vujudga keladi. M. ö. gidroakustik va ultratovuş qurilmalarida, elektr va radiotexnika jihozlarida, maşinalar, binolar va inşootlarning titraşini ölçaş va b.da qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
М А Г Н И Т О С Т Р И К Ц И О Н ЎЗГАРТИРГИЧ — магнит майдон энергиясини механик тебранишлар энергиясига ёки аксинча ўзгартириб берадиган электротехник ва электроакустик қурилма. Иши материалларнинг ўз шакли ва ўлчамларини ўзгартириш (магнитострикция) хусусиятига асосланган. Тузилиши магнитострикцион материалдан ясалган ўзак (магнит ўтказгич) ва унга ўралган сим чулғамидан иборат. Ўзак стержень шаклида ёки ҳалқасимон шаклда бўлади. М. ў. таркатувчи ва қабул қилувчи бўлиши мумкин. Тарқатувчи М. ў.да ўзгарувчи электр токи чулғамдан ўтиб, ўзгарувчан магнит майдонини вужудга келтиради. Унинг таъсирида ўзак дам-бадам ўз шакли ва ўлчамларини ўзгартиради. Қабул қилувчи М.ў.да ўзакка ташқи механик кучлар (мас, товуш тўлқинлари) таъсир қилади, натижада ўзакда ўзгарувчан магнит майдон, чулғамда эса электр юритувчи куч вужудга келади. М. ў. гидроакустик ва ультратовуш қурилмаларида, электр ва радиотехника жиҳозларида, машиналар, бинолар ва иншоотларнинг титрашини ўлчаш ва б.да қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.