Magniy rudalari

Magniy rudalari - tarkibida iqtisodiy jihatdan samarali miqdorda magniy bölgan va uni texnik jihatdan ajratib oliş mumkin bölgan tabiiy mineral tuzilmalar. Magniy 100 dan ortiq jins hosil qiluvçi minerallar tarkibida uçraydi. Eritma holatidagi dengiz suvlarida çeklanmagan resurslari mavjud. M.r.ga brusit (tarkibida Mg 42% gaça), forsterit (34,6%), magnezit (29%), serpentin (26% gaça), kizerit (18% gaça), bişofit (12%), kainit (10%), karnallit (8,7 %), astraxanit (7,3%), poligalit (4,8%) va b. kiradi. Dolomitlar M.r. sifatida tasniflanmaydi, birok, ulardan namakob va dengiz suvi b-n birgalikda magnit birikmalarini oliş uçun foydalaniladi. M.r.ning asosiy minerallari çökindili kelib çiqişga ega, ikkinçi darajalilari esa nuraş va metamorfizm jarayonida yuzaga keladi. Sanoat ahamiyati böyiça magnezitlarning uçta: lagunadengiz, giperbazitlarning nuraş pusti va kul tipi arjatiladi.

M.r. turli geologik davrlarda iqlimning sernam va qurğoqçil şaroitlarida vujudga kelgan va töplanib borgan. Magnezitning asosiy konlari kembriygaça bölgan davrga mansub. Yuqori paleozoy laguna magnezitlari Yevropada keng tarqalgan. Magnezitli va brusitli rudalar, odatda, oçiq usulda, nuraş pusti magneziti va xloridli rudalar esa yer ostidan qazib olinadi. Qayta işlaş usullari ham ruda tipiga boğliq holda bir-biridan farq qiladi. Magnezitli tuzlarning yer osti suvlari ta'sirida yuvilib ketişi natijasida tabiiy şör suvlar va şör suvli buloqlar hosil böladi. Hoz. tuz konlari (şör suvlar ularning çökindilari) yopiq qöltiklarda (Qoraböğozgöl) va quruqlikdagi berk qavzalardagi köllarda vujudga keladi. Magniy dengiz suvidan ham olinadi. M.r. minerallari, asosan, ötga çidamli va surkov materiallari sifatida işlatiladi. Özbekistonda magniy minerallarining katta konsentratsiyalari mavjud bölib, ulardan keng foydalaniladi (Olmaliq, Kumuşkon, Tomdibuloq va h.k.).