Magniyorganik birikmalar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 25-b. — ziyouz.com
Magniyorganik birikmalar — uglerod — magniy boği bölgan birikmalar. Umumiy formulasi R2Mg yoki RMgX (X — galogen). M.b. ni simobdi-alkillarning magniy b-n örin almaşiniş reaksiyasi yordamida oliş mumkin: (CH3)2Hg+Mg-»(CH3)2Mg+Hg Xuddi şu usul b-n dimetil-, dietil-va difenilmagniylar olingan. Ular efirlarda erib, efiratlar hosil qiladi. Bu birikmalar kislorod, karbonat angidrid, suv b-n faol reaksiyaga kirişadi. Havoda öz-özidan alangalanadi. Şuning uçun magniydialkillar amalda deyarli işlatilmaydi. P. Barbye va V. Grinyanlar tomonidan amalda ilk bor qöllangan aralaş M. b. (RMgX) organik kimyoning taraqqiyotida muxim rol öynaydi. M.b. sanoatda ba'zi metall organik birikmalarni, xuşböy va dori moddalarini sintez kilişda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГНИЙОРГАНИК БИРИКМАЛАР — углерод — магний боғи бўлган бирикмалар. Умумий формуласи R2Mg ёки RMgX (X — галоген). М.б. ни симобди-алкилларнинг магний б-н ўрин алмашиниш реакцияси ёрдамида олиш мумкин: (CH3)2Hg+Mg-»(CH3)2Mg+Hg Худди шу усул б-н диметил-, диэтил-ва дифенилмагнийлар олинган. Улар эфирларда эриб, эфиратлар ҳосил қилади. Бу бирикмалар кислород, карбонат ангидрид, сув б-н фаол реакцияга киришади. Ҳавода ўз-ўзидан алангаланади. Шунинг учун магнийдиалкиллар амалда деярли ишлатилмайди. П. Барбье ва В. Гриньянлар томонидан амалда илк бор қўлланган аралаш М. б. (RMgX) органик кимёнинг тараққиётида мухим роль ўйнайди. М.б. саноатда баъзи металл органик бирикмаларни, хушбўй ва дори моддаларини синтез килишда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.