Mahr
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 370–371-b. — ziyouz.com
Mahr — nikoh vaqtida kuyov tomonidan kelinga ajratiladigan doimiy va şaxsiy mulk. Bu nikoh şartnomasi tuzilayotgan vaqtda kuyovning kelinga M. tölaş majburiyatidir. M. miqdori kuyovning ijtimoiy ahvoli va uning oilasi roziligiga boğliq bölgan va nikoh şartnomasi tuzilayotgan vaqtda ikki tomon roziligi b-n belgilangan. Şu b-n birga M. kelinning şaxsiy mulki hisoblangan. Odatda, M. 2 kiyemga bölingan: 1) eri vafot etgan holatda merosning tarkibidagi köçmas mulk hisoblangan; 2) beva ayol meros bölinmasdan oldin M. ni bölib olinişiga yöl qöymaslik huquqiga ega bölgan. M. er vafot etgan holatlarda yoki ular asossiz ajralişgan vaqtda qaysidir darajada ayolga moddiy yordam bölib xizmat qilgan. Odatda M. uçun bir uy, bir ayvon, unga barobar sahn b-n hovli, soğin sigir va b. berilar edi. M. imom huzurida ikki erkak guvohligida e'lon qilingaç, nikoh öqilgan. M. beriş odati Qur'on asosida şari-atda qonunlaştirilgan.
Ba'zi bir mutaxassislar «maxr» va «qalin» sözlariga bir xil ma'nodagi atama sifatida qaraşadi. Ammo, qalindan M.ning farqi şundaki, qalin bu kelinning ota-onasi yoki qarindoşlariga tölanadigan tölovdir. Kelinga M. tölaş majburiyati musulmon xalqlarida ma'lum darajada saqlanib qolmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАҲР — никоҳ вақтида куёв томонидан келинга ажратиладиган доимий ва шахсий мулк. Бу никоҳ шартномаси тузилаётган вақтда куёвнинг келинга М. тўлаш мажбуриятидир. М. миқдори куёвнинг ижтимоий аҳволи ва унинг оиласи розилигига боғлиқ бўлган ва никоҳ шартномаси тузилаётган вақтда икки томон розилиги б-н белгиланган. Шу б-н бирга М. келиннинг шахсий мулки ҳисобланган. Одатда, М. 2 киемга бўлинган: 1) эри вафот этган ҳолатда мероснинг таркибидаги кўчмас мулк ҳисобланган; 2) бева аёл мерос бўлинмасдан олдин М. ни бўлиб олинишига йўл қўймаслик ҳуқуқига эга бўлган. М. эр вафот этган ҳолатларда ёки улар асоссиз ажралишган вақтда қайсидир даражада аёлга моддий ёрдам бўлиб хизмат қилган. Одатда М. учун бир уй, бир айвон, унга баробар саҳн б-н ҳовли, соғин сигир ва б. берилар эди. М. имом ҳузурида икки эркак гувоҳлигида эълон қилингач, никоҳ ўқилган. М. бериш одати Қуръон асосида шари-атда қонунлаштирилган.
Баъзи бир мутахассислар «махр» ва «қалин» сўзларига бир хил маънодаги атама сифатида қарашади. Аммо, қалиндан М.нинг фарқи шундаки, қалин бу келиннинг ота-онаси ёки қариндошларига тўланадиган тўловдир. Келинга М. тўлаш мажбурияти мусулмон халқларида маълум даражада сақланиб қолмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.