Mahram
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 371-b. — ziyouz.com
Mahram (arab. — qarindoş) — şariatda özaro nikoh man etilgan va eng yaqin qarindoşlik aloqasida bölgan erkak yoki ayol. Şaxsning eri yoki xotini, asosan, M. (tan M.) hisoblangan. Ayol kişi yuzi oçiq holda körinişi mumkin bölgan yaqin erkak qarindoşlar şariatga köra, ayolning eri (tan M), otasi, öğillari, aka-uka, amaki, buva, toğa, qaynatasi M., undan yiroq erkak qarindoşlar va yot erkaklar nomaxram hisoblanadi. Odatda, ayol kişi M.dan yuzini berkitmagan, ammo nikohdagi ayol erining bo-şqa qarindoşlaridan (qaynataqaynana va erining ruxsati b-n) qoçmasligi mumkin hisoblangan. Er yoki xotin ajraşib ketsa yoki ulardan biri ölsa, öşa vaqtdan e'tiboran ular bir-biriga nomahram hisoblangan. Ayol kişi ölsa uni qabrga nomaxram kişilar qöya olmay, balki öğil yo aka-uka, toğa yoki marhum tiriklik vaqtida vasiyat qilingan kişi (göri M.) qöygan.
M.lik b-n boğliq bölgan köpgina rasmrusum va qoidalar hozirda yöqolib ketgan. Şuningdek, «M.» sirdoş, sidqidildan xizmat qiluvçi xizmatkor ma'nolarida ham işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАҲРАМ (араб. — қариндош) — шариатда ўзаро никоҳ ман этилган ва энг яқин қариндошлик алоқасида бўлган эркак ёки аёл. Шахснинг эри ёки хотини, асосан, М. (тан М.) ҳисобланган. Аёл киши юзи очиқ ҳолда кўриниши мумкин бўлган яқин эркак қариндошлар шариатга кўра, аёлнинг эри (тан М), отаси, ўғиллари, ака-ука, амаки, бува, тоға, қайнатаси М., ундан йироқ эркак қариндошлар ва ёт эркаклар номахрам ҳисобланади. Одатда, аёл киши М.дан юзини беркитмаган, аммо никоҳдаги аёл эрининг бо-шқа қариндошларидан (қайнатақайнана ва эрининг рухсати б-н) қочмаслиги мумкин ҳисобланган. Эр ёки хотин ажрашиб кетса ёки улардан бири ўлса, ўша вақтдан эътиборан улар бир-бирига номаҳрам ҳисобланган. Аёл киши ўлса уни қабрга номахрам кишилар қўя олмай, балки ўғил ё ака-ука, тоға ёки марҳум тириклик вақтида васият қилинган киши (гўри М.) қўйган.
М.лик б-н боғлиқ бўлган кўпгина расмрусум ва қоидалар ҳозирда йўқолиб кетган. Шунингдек, «М.» сирдош, сидқидилдан хизмат қилувчи хизматкор маъноларида ҳам ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.