Mahsi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 371-b. — ziyouz.com
Mahsi MAHSI, massi — mayin, pişiq qöy yoki eçki terisidan tayyorlanadigan poşnasiz, baland qönjli poyabzal. Hozir kalta qönjli turi ham mavjud. Tag çarmi yalang qavat va yumşoq bölgani uçun kaliş yoki kavuş b-n kiyiladigan milliy oyoqkiyimi. M. musulmon xalqlari orasida qadimdan keng tarqalgan. Oyoqni sovuqsan asraydi, boldirni issiqtutadi. M.ga öxşaş oyoq kiyimlari tasvirini Afrosiyob devoriy rasmlari (5—8-a.larga oid)da köriş mumkin. M., asosan, 3 qismdan: qönj, boşliq (betlik) va tagçarmdan iborat. Qönj terisi qalinroq olinadi, yupqa teridan tikilsa, qalin, kattik matodan astar tikiladi. Kimga möljallanganligi (jins va yoşi)ga qarab mardona (katta yoşdagi erkaklar uçun), zaifona (katta yoşdagi ayollar uçun), baçkana (bolalar uçun) M.lar farqlanadi. Terining xillariga köra, amirkon M., bedana M., göspandi M. (qöy terisidan), xirom M., bulğori M. (mol terisidan) va b. turlari bor. M., odatda, kora tusli böladi, lekin Xorazmning ba'zi r-nlarida ayollar töyga kizil M. ki-yişgan. Qönjining yuqori qismiga rangli iplar b-n mayda maşina çoklarida gul tikib bezatiladi. Hoz. kunda ham katta yoşdagi erkak va ayollar, ba'zi yoşlar M. kiyişadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАҲСИ, масси — майин, пишиқ қўй ёки эчки терисидан тайёрланадиган пошнасиз, баланд қўнжли пойабзал. Ҳозир калта қўнжли тури ҳам мавжуд. Таг чарми яланг қават ва юмшоқ бўлгани учун калиш ёки кавуш б-н кийиладиган миллий оёқкийими. М. мусулмон халқлари орасида қадимдан кенг тарқалган. Оёқни совуқцан асрайди, болдирни иссиқтутади. М.га ўхшаш оёқ кийимлари тасвирини Афросиёб деворий расмлари (5—8-а.ларга оид)да кўриш мумкин. М., асосан, 3 қисмдан: қўнж, бошлиқ (бетлик) ва тагчармдан иборат. Қўнж териси қалинроқ олинади, юпқа теридан тикилса, қалин, каттик матодан астар тикилади. Кимга мўлжалланганлиги (жинс ва ёши)га қараб мардона (катта ёшдаги эркаклар учун), заифона (катта ёшдаги аёллар учун), бачкана (болалар учун) М.лар фарқланади. Терининг хилларига кўра, амиркон М., бедана М., гўспанди М. (қўй терисидан), хиром М., булғори М. (мол терисидан) ва б. турлари бор. М., одатда, кора тусли бўлади, лекин Хоразмнинг баъзи р-нларида аёллар тўйга кизил М. ки-йишган. Қўнжининг юқори қисмига рангли иплар б-н майда машина чокларида гул тикиб безатилади. Ҳоз. кунда ҳам катта ёшдаги эркак ва аёллар, баъзи ёшлар М. кийишади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.