Majburiy tebraniş
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 67-b. — ziyouz.com
Majburiy tebraniş - özgaruv çan taşqi kuç ta'sirida tebranuvçi sistemada davriy qonun böyiça sodir böladigan tebraniş. Köpinça, sistemaning M. t.i boşqa biror majburiy tebranuvçi sistema mavjudligi b-n boğliq. Mac, mikrofon diafragmasining M. t.i tovuş manbaining tebranişiga boğliq. Sistema majburiy tebranuvçi sistemadan uzatilgan energiya hisobiga majburan tebranadi. Köpinça, M. t.dagi sistema olgan energiyasining köp qismini majburiy tebratuvçi sistemaga ötkazmaydi yoki ötkazsa ham majburiy tebratuvçi sistema energiyasiga nisbatan kam böladi. Bunday hollarda majburiy tebratuvçi sistema M. t.dagi sistemaga davriy kuç b-n ta'sir etadi, deb olinadi. Agar sistema çiziqdi tebransa, uning M. t. çastotasi şu davriy kuç çastotasiga teng böladi. Majburiy tebratuvçi davriy kuç çastotasi b-n sistema erkin tebranişi çastotasi teng bölsa, sistemada rezonans hodisasi kuzatiladi.
M. t. qonuniyatlaridan tebranuvçi sistemalarni hisoblaşda keng foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЖБУРИЙ ТЕБРАНИШ - ўзгарув чан ташқи куч таъсирида тебранувчи системада даврий қонун бўйича содир бўладиган тебраниш. Кўпинча, системанинг М. т.и бошқа бирор мажбурий тебранувчи система мавжудлиги б-н боғлиқ. Mac, микрофон диафрагмасининг М. т.и товуш манбаининг тебранишига боғлиқ. Система мажбурий тебранувчи системадан узатилган энергия ҳисобига мажбуран тебранади. Кўпинча, М. т.даги система олган энергиясининг кўп қисмини мажбурий тебратувчи системага ўтказмайди ёки ўтказса ҳам мажбурий тебратувчи система энергиясига нисбатан кам бўлади. Бундай ҳолларда мажбурий тебратувчи система М. т.даги системага даврий куч б-н таъсир этади, деб олинади. Агар система чизиқди тебранса, унинг М. т. частотаси шу даврий куч частотасига тенг бўлади. Мажбурий тебратувчи даврий куч частотаси б-н система эркин тебраниши частотаси тенг бўлса, системада резонанс ҳодисаси кузатилади.
М. т. қонуниятларидан тебранувчи системаларни ҳисоблашда кенг фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.