Makaron sanoati
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 98–99-b. — ziyouz.com
Makaron sanoati - oziq-ovqat sanoatining makaron mahsulotlari tayyorlovçi tarmoği. Makaron mahsulotlari maxsus makaronbop un (tarkibida kamida 28—30% li kleykovina bölgan oliy va 1navli nonbop un)dan tayyorlanadi. Makaron mahsulotlari tayyorlaşda makaron xamiriga boyituvçi kuşimça mahsulotlar (tuxum, qaymogi olinmagan quritilgan sut va b.) quşiladi. Makaron mahsulotlarining oziqaviy iste'mol afzalligi şundaki, u fizik-kimyoviy tarkibini yöqotmasdan köp vaqt sak^panişi mumkin, suv tortmaydi, taşişga qulay, undan tez vaqtda turli taom tayyorlaş mumkin, tarkibidagi uglevod modlalar inson a'zolariga tez hazm böladi. 14-a.ning örtalarigaça makaron mahsulotlarini tayyorlaş, asosan. uy şaroitlarida amalga oşirilgan. 14-a. oxiriga kelib. Italiyada oddiy uskunalar b-n jihozlangan iyexlarda makaron mahsulotlari işlab çiqarila boşlangan. Italiyada 18-a.ning 60-y. larida ot b-n harakatga keltiriluvçi birinçi makaron f-kasi qurildi, keyinçalik bunday korxonalar Fransiya va Germaniyada paydo böldi. Rossiyada ilk makaron f-kasi Odessa ş.da 1797 y.la röyxatga olingan. X°z. makaron mahsulotlari tayyorlaş texnologiyalari rivojlanib, xamirni qoriş, ularga turli şakl beriş, mahsulotlarni quritiş kabi murakkab işlar töliq mexanizatsiyalaştirilgan. Özbekistonda dastlabki makaron mahsulotlari şilab çiqaradigan makaron f-kasi 30-y.larda Toşkentla qurilgan. 1940 y.da respublikala 7 ming t makaron mahsulotlari işlab çiqarildi. 1990-y.lar boşida Özbeki-stonla «Özdonmahsulot» davlataksi-yadorlik kompaniyasi korxonalarida Italiya va Şveysariya firmalari uskunalari örnatilgan eng zamonaviy makaron sexlari qurila boşladi. 2000-y.da şunlay sexlar soni 75 tagaça yetdi va 65 ming t turli pav makaron mahsulotlari işlab çikarildi. Bundan ta-şqari «Özbekbirlaşuv» aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida 272 kiçik makaron sexlari faoliyat kursatadi. Ular tomonidan 2002 y.da 13,8 ming t mahsulot tayyorlangan.
Jahonda makaron mahsulotlari i. ç., eksport qiliş hamda iste'mol etişda Italiya, AQŞ, Braziliya, Misr va Turkiya davlatlari yetakçi örinda turadi.
Ad.: Medvedev G.M., Texnologiya makaronnogo proizvodstva, M., 1998.
Pölat Tursunxöjayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАКАРОН САНОАТИ - озиқ-овқат саноатининг макарон маҳсулотлари тайёрловчи тармоғи. Макарон маҳсулотлари махсус макаронбоп ун (таркибида камида 28—30% ли клейковина бўлган олий ва 1навли нонбоп ун)дан тайёрланади. Макарон маҳсулотлари тайёрлашда макарон хамирига бойитувчи кушимча маҳсулотлар (тухум, қаймоги олинмаган қуритилган сут ва б.) қушилади. Макарон маҳсулотларининг озиқавий истеъмол афзаллиги шундаки, у физик-кимёвий таркибини йўқотмасдан кўп вақт сак^паниши мумкин, сув тортмайди, ташишга қулай, ундан тез вақтда турли таом тайёрлаш мумкин, таркибидаги углевод модлалар инсон аъзоларига тез ҳазм бўлади. 14-а.нинг ўрталаригача макарон маҳсулотларини тайёрлаш, асосан. уй шароитларида амалга оширилган. 14-а. охирига келиб. Италияда оддий ускуналар б-н жиҳозланган иехларда макарон маҳсулотлари ишлаб чиқарила бошланган. Италияда 18-а.нинг 60-й. ларида от б-н ҳapaкатга келтирилувчи биринчи макарон ф-каси қурилди, кейинчалик бундай корхоналар Франция ва Германияда пайдо бўлди. Россияда илк макарон ф-каси Одесса ш.да 1797 й.ла рўйхатга олинган. Х°з. макарон маҳсулотлари тайёрлаш технологиялари ривожланиб, хамирни қориш, уларга турли шакл бериш, маҳсулотларни қуритиш каби мураккаб ишлар тўлиқ механизациялаштирилган. Ўзбекистонда дастлабки макарон маҳсулотлари шилаб чиқарадиган макарон ф-каси 30-й.ларда Тошкентла қурилган. 1940 й.да республикала 7 минг т макарон маҳсулотлари ишлаб чиқарилди. 1990-й.лар бошида Ўзбеки-стонла «Ўздонмаҳсулот» давлатакци-ядорлик компанияси корхоналарида Италия ва Швейцария фирмалари ускуналари ўрнатилган энг замонавий макарон цехлари қурила бошлади. 2000-й.да шунлай цехлар сони 75 тагача етди ва 65 минг т турли пав макарон маҳсулотлари ишлаб чикарилди. Бундан та-шқари «Ўзбекбирлашув» акциядорлик компанияси таркибида 272 кичик макарон цехлари фаолият курсатади. Улар томонидан 2002 й.да 13,8 минг т маҳсулот тайёрланган.
Жаҳонда макарон маҳсулотлари и. ч., экспорт қилиш ҳамда истеъмол этишда Италия, АҚШ, Бразилия, Миср ва Туркия давлатлари етакчи ўринда туради.
Ад.: Медведев Г.М., Технология макаронного производства, М., 1998.
Пўлат Турсунхўжаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.