Makrosporiozlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 111–112-b. — ziyouz.com
Makrosporiozlar - ösimliklarning keng tarqalgan zamburuğli kasalliklari. Zararlangan ösimlik poya va barglarida turli şakl, tus va kattalikda qora ğuborli doğ (ulik hujayra)lar paydo böladi. Macrosporium avlodiga mansub har xil tur zamburuğlar vujudga keltiradi. Konidiyalar b-n tarqaladi. Ğöza M.ida (qözğatuvçisi M.nigricantum) yer ustki organlari: uruğbarg, kösak, tola, şuningdek, bar-glar, barg bandlari, gulyonbarglari zararlanadi. Uruğpalla, çinbarglarda töq-yaşil, diametri 0,5—5 mm li doğlar paydo böladi, söngra ular kattalaşib, notöğri şaklli qönğir tusga kiradi. Kasallangan barglar quriydi va tökiladi. M. b-n ingiçka tolali ğözalar kuçliroq kasallanadi. Hosil 20— 39% gaça kamayişi mumkin. Kanop, kanakunjut va b. ösimliklar M.i ham uçraydi. Kartoşka va pomidorda bu kasalliklarni M.solani zamburuği qözğatadi. Kartoşka M.ida qora doğlar ösimlik b-n birga tuganagida ham paydo böladi. Palagi qurib qoladi. Pomidor M.ida barglarda yumaloq yoki burçakli, poyalarida böylama, mevasida qora ğuborli jigarrang doğlar yuzaga keladi. Bunda poya va mevalar çiriydi. Tok M.sida (qözğatuvçisi M.vitis) uzum boşlari va ğujumlari bandida yaşil ğuborli doğlar hosil böladi. Ğujumlar irib yoki qovjirab qoladi. Kuraş çoralari: çuqur kuzgi şudgor; kasal nihollarni yulib taşlaş; begona ötlarni yöqotiş, ortikça suğormaslik, zararkunanda, haşarotlarga qarşi muntazam kuraş olib boriş; kasallik belgilari köringanda ösimliklarga 1 % li bordo suyukdigi yoki si-nebning 1%li suspenziyasi purkaladi.
Sulton Alimuhamedov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАКРОСПОРИОЗЛАР - ўсимликларнинг кенг тарқалган замбуруғли касалликлари. Зарарланган ўсимлик поя ва баргларида турли шакл, тус ва катталикда қора ғуборли доғ (улик ҳужайра)лар пайдо бўлади. Macrosporium авлодига мансуб ҳар хил тур замбуруғлар вужудга келтиради. Конидиялар б-н тарқалади. Ғўза М.ида (қўзғатувчиси M.nigricantum) ер устки органлари: уруғбарг, кўсак, тола, шунингдек, бар-глар, барг бандлари, гулёнбарглари зарарланади. Уруғпалла, чинбаргларда тўқ-яшил, диаметри 0,5—5 мм ли доғлар пайдо бўлади, сўнгра улар катталашиб, нотўғри шаклли қўнғир тусга киради. Касалланган барглар қурийди ва тўкилади. М. б-н ингичка толали ғўзалар кучлироқ касалланади. Ҳосил 20— 39% гача камайиши мумкин. Каноп, канакунжут ва б. ўсимликлар М.и ҳам учрайди. Картошка ва помидорда бу касалликларни M.solani замбуруғи қўзғатади. Картошка М.ида қора доғлар ўсимлик б-н бирга туганагида ҳам пайдо бўлади. Палаги қуриб қолади. Помидор М.ида баргларда юмалоқ ёки бурчакли, пояларида бўйлама, мевасида қора ғуборли жигарранг доғлар юзага келади. Бунда поя ва мевалар чирийди. Ток М.сида (қўзғатувчиси M.vitis) узум бошлари ва ғужумлари бандида яшил ғуборли доғлар ҳосил бўлади. Ғужумлар ириб ёки қовжираб қолади. Кураш чоралари: чуқур кузги шудгор; касал ниҳолларни юлиб ташлаш; бегона ўтларни йўқотиш, ортикча суғормаслик, зараркунанда, ҳашаротларга қарши мунтазам кураш олиб бориш; касаллик белгилари кўринганда ўсимликларга 1 % ли бордо суюкдиги ёки ци-небнинг 1%ли суспензияси пуркалади.
Султон Алимуҳамедов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.