Maktabşunoslik
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 119–120-b. — ziyouz.com
Maktabşunoslik - pedagogika fanining maktab işlarini boşqariş asoslari, yöl, şakl, vosita, usul va metodlarini tadqiq etiş b-n şu-ğullanuvçi maxsus sohasi. Maktabni boşqarişning öziga xos qirralarini oçib beradi. Özbekistonda ÖzR Konstitutsiyasi, «Davlat tili töğrisida», «Ta'lim töğrisida»gi qonunlar, «Kadrlar tayyorlaş milliy dasturi», ÖzR hukumati va Xalq ta'limi vazirligining ta'limtarbiya jarayoni, şunin-gdek, öquv muassasalarini taşkil etiş va rivojlantiriş töğrisidagi qarorlari, ilğor mamlakatlar hamda ped. fanida bu sohada töplangan tajribalar M.ning asosiy manbalari hisoblanadi. M. maktabni boşqariş va unga rahbarlik qilişning asosiy tamoyillari, xalq ta'limi muassasalarining faoliyati va ularning maktab pedagogik jamoasi va xöjalik hayotiga rahbarlik qiliş metodlari, pedagog va öqituvçilarning umumiy öqişlarini taşkil etiş, umumiy ta'lim maktablari hamda ularning tarmoqlarini yaratiş va quriş yöllari, maktab binolarini loyihalaş va quriş, maktab yer uçastkalari va hududlarini barpo etişga qöyiladigan pedagogik talablar, maktablarni moliyalaş, ularni öquv qurollari b-n ta'minlaş muammolari, öquv tarbiya jarayonlarini boşqariş b-n şuğullanuvçi xalq ta'limi muassasalari faoliyati, maktab işiga rahbarlik qiliş, maktab moddiy texnika bazasini yaratişda öqituvçilarga metodik yordam körsatişni taşkil etiş, maktab içki rahbarligi işining mazmun va metodlari, zamonaviy yangi maktab öqituvçisining qiyofasi, xalq ta'limi muassasalarining hisoboti va hisobga oliş işlarini taşkil etiş, maktab işlari statistikasi kabi masalalarni ilmiy jihatdan yoritib beradi.
M., birinçi navbatda, maktablar tajribasi va ularning iş uslubiga tayanadi. Rivojlangan mamlakatlarning ilğor iş tajribasini örganiş va umumlaştiriş ham M.ning muhim vazifalaridandir. M. xalq ta'limi muassasalari hamda maktab xodimlarining amaliy faoliyati va nazariy xulosalarini boyitişga xizmat qiladi. Kadrlar tayyorlaşni takomillaştiriş ham M.ning muxim masalalaridan biri. Özbekistonda M.ning turli masalalariga oid tadqiqotlar Özbekiston Ped. fanlari i.t. instituti, Toşkent ped. unti va b. ped. in-tlarida olib boriladi.
Rohatoy Safarova, Laylo Şermamatova.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАКТАБШУНОСЛИК - педагогика фанининг мактаб ишларини бошқариш асослари, йўл, шакл, восита, усул ва методларини тадқиқ этиш б-н шу-ғулланувчи махсус соҳаси. Мактабни бошқаришнинг ўзига хос қирраларини очиб беради. Ўзбекистонда ЎзР Конституцияси, «Давлат тили тўғрисида», «Таълим тўғрисида»ги қонунлар, «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури», ЎзР ҳукумати ва Халқ таълими вазирлигининг таълимтарбия жараёни, шунин-гдек, ўқув муассасаларини ташкил этиш ва ривожлантириш тўғрисидаги қарорлари, илғор мамлакатлар ҳамда пед. фанида бу соҳада тўпланган тажрибалар М.нинг асосий манбалари ҳисобланади. М. мактабни бошқариш ва унга раҳбарлик қилишнинг асосий тамойиллари, халқ таълими муассасаларининг фаолияти ва уларнинг мактаб педагогик жамоаси ва хўжалик ҳаётига раҳбарлик қилиш методлари, педагог ва ўқитувчиларнинг умумий ўқишларини ташкил этиш, умумий таълим мактаблари ҳамда уларнинг тармоқларини яратиш ва қуриш йўллари, мактаб биноларини лойиҳалаш ва қуриш, мактаб ер участкалари ва ҳудудларини барпо этишга қўйиладиган педагогик талаблар, мактабларни молиялаш, уларни ўқув қуроллари б-н таъминлаш муаммолари, ўқув тарбия жараёнларини бошқариш б-н шуғулланувчи халқ таълими муассасалари фаолияти, мактаб ишига раҳбарлик қилиш, мактаб моддий техника базасини яратишда ўқитувчиларга методик ёрдам кўрсатишни ташкил этиш, мактаб ички раҳбарлиги ишининг мазмун ва методлари, замонавий янги мактаб ўқитувчисининг қиёфаси, халқ таълими муассасаларининг ҳисоботи ва ҳисобга олиш ишларини ташкил этиш, мактаб ишлари статистикаси каби масалаларни илмий жиҳатдан ёритиб беради.
М., биринчи навбатда, мактаблар тажрибаси ва уларнинг иш услубига таянади. Ривожланган мамлакатларнинг илғор иш тажрибасини ўрганиш ва умумлаштириш ҳам М.нинг муҳим вазифаларидандир. М. халқ таълими муассасалари ҳамда мактаб ходимларининг амалий фаолияти ва назарий хулосаларини бойитишга хизмат қилади. Кадрлар тайёрлашни такомиллаштириш ҳам М.нинг мухим масалаларидан бири. Ўзбекистонда М.нинг турли масалаларига оид тадқиқотлар Ўзбекистон Пед. фанлари и.т. институти, Тошкент пед. унти ва б. пед. ин-тларида олиб борилади.
Роҳатой Сафарова, Лайло Шермаматова.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.