Malabar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 120–121-b. — ziyouz.com
Malabar — Jan. Hindistonning Malabar qirğoği (Arabiston dengizi) va Ğarbiy Gat toğlari orasida joylaşgan tarixiy viloyat. Qadimda va örta asrlarda M.ning köp sonli knyazliklari öz mustaqilligini saqlab qolgan bölişlariga qaramay, vaqt-vaqti b-n turli davlat tuzilmalariga kirgan (asosan, boj tölaşgan). Mil. av. taxm. 3-a.da Jan. M.da Çera davlati mavjud bölgan. M. knyazliklarining eng yiriklari: Kalikut (Kojikode) (15—16-a.lar), Travankur va Koçin (18-a.). M. Yevropa davlatlari tomonidan talontoroj qilingan Hindistonning 1hududi hisoblanadi. 16-a.da portugallarning tayanç punktlari taşkil topgan, 17-a.da gollandlar, inglizlar va fransuzlarning faktoriya (savdo-sotiq olib boradigan joy)lari paydo bölgan. M.ni Angliyaga qaraşli Ost-Indiya kompaniyam bosib olgan. M.da mustamlakaçilarga qarşi qözğolonlar bölib ötgan (M. qözğoloni, 1793—1806; Mopla qözğoloni, 1912—22). 1956y.dan boşlab M. hududlari Kerala va Karnataka ştatlariga kirgan.
Ad.: Alayev L. B., Yujnaya Indiya, Sotsialno-ekonomiçeskaya istoriya XIVXVIII vv., M., 1964; Sdasyuk G. V., Ştati Indii, M., 1981.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЛАБАР — Жан. Ҳиндистоннинг Малабар қирғоғи (Арабистон денгизи) ва Ғарбий Гат тоғлари орасида жойлашган тарихий вилоят. Қадимда ва ўрта асрларда М.нинг кўп сонли князликлари ўз мустақиллигини сақлаб қолган бўлишларига қарамай, вақт-вақти б-н турли давлат тузилмаларига кирган (асосан, бож тўлашган). Мил. ав. тахм. 3-а.да Жан. М.да Чера давлати мавжуд бўлган. М. князликларининг энг йириклари: Каликут (Кожикоде) (15—16-а.лар), Траванкур ва Кочин (18-а.). М. Европа давлатлари томонидан талонторож қилинган Ҳиндистоннинг 1ҳудуди ҳисобланади. 16-а.да португалларнинг таянч пунктлари ташкил топган, 17-а.да голландлар, инглизлар ва французларнинг фактория (савдо-сотиқ олиб борадиган жой)лари пайдо бўлган. М.ни Англияга қарашли Ост-Индия компаниям босиб олган. М.да мустамлакачиларга қарши қўзғолонлар бўлиб ўтган (М. қўзғолони, 1793—1806; Мопла қўзғолони, 1912—22). 1956й.дан бошлаб М. ҳудудлари Керала ва Карнатака штатларига кирган.
Ад.: Алаев Л. Б., Южная Индия, Социально-экономическая история XIVXVIII вв., М., 1964; Сдасюк Г. В., Штаты Индии, М., 1981.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.