Malakka
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 132-b. — ziyouz.com
Malakka — Osiyoning jan.-şarqiy qismidagi yarim orol. Hindixitoy ya.o.ning janubiy qismi. Ğarbdan Andaman dengizi va Malakka böğozi, şarkdan Jan. Xitoy dengizi va uning Siyom qöltiği örab turadi. Uz. 1300 km çamasi. Mayd. 190 ming km2. Kengligi eng tor joyida 40 km. Şim. çegarasi Kra böyni (10° ş.k.) orqali ötadi. Ba'zan M.ga Kra böynidan şimolroqdagi hududni (taxm. 13° ş.k.gaça, Myanmaning bir qismini) ham kiritadilar. M.ning şim. qismi Tailand, jan. Malayziya (Ğarbiy Malayziya) hududi. M.ning yer yuzasi past va örtaça balan-dlikdagi toğlardan iborat. Eng baland joyi — Taxan çöqqisi (2190 m). So-hillari botqoklaşgan pastekislik. Mezozoy granitlari orasida qalay va volfram konlari bor. Oltin, mis, temir, molibden, qörğoşin, rux, boksit, kömir konlari topilgan. Iklimi jan. da ekvatorial, şim.da subekvatorial, mussonli iqlim. Yillik yoğin tekisliklarda 1000—2000 mm, toğlarda 4000 mm gaça. Qalin tropik örmonlar, sohil qismi mangra örmonlari b-n qoplangan. Şoli, kauçukli ösimliklar, kokos palmasi plantatsiyalari bor. M.da Malayziya poytaxti Kuala-Lumpur ş. joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЛАККА — Осиёнинг жан.-шарқий қисмидаги ярим орол. Ҳиндихитой я.о.нинг жанубий қисми. Ғарбдан Андаман денгизи ва Малакка бўғози, шаркдан Жан. Хитой денгизи ва унинг Сиём қўлтиғи ўраб туради. Уз. 1300 км чамаси. Майд. 190 минг км2. Кенглиги энг тор жойида 40 км. Шим. чегараси Кра бўйни (10° ш.к.) орқали ўтади. Баъзан М.га Кра бўйнидан шимолроқдаги ҳудудни (тахм. 13° ш.к.гача, Мьянманинг бир қисмини) ҳам киритадилар. М.нинг шим. қисми Таиланд, жан. Малайзия (Ғарбий Малайзия) ҳудуди. М.нинг ер юзаси паст ва ўртача балан-дликдаги тоғлардан иборат. Энг баланд жойи — Тахан чўққиси (2190 м). Со-ҳиллари ботқоклашган пастекислик. Мезозой гранитлари орасида қалай ва вольфрам конлари бор. Олтин, мис, темир, молибден, қўрғошин, рух, боксит, кўмир конлари топилган. Иклими жан. да экваториал, шим.да субэкваториал, муссонли иқлим. Йиллик ёғин текисликларда 1000—2000 мм, тоғларда 4000 мм гача. Қалин тропик ўрмонлар, соҳил қисми мангра ўрмонлари б-н қопланган. Шоли, каучукли ўсимликлар, кокос пальмаси плантациялари бор. М.да Малайзия пойтахти Куала-Лумпур ш. жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.