Malhamçilar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 151-b. — ziyouz.com
Malhamçilar (Meloidae) - qattiq qanotli haşarotlar turkumiga mansub qönğizlar oilasi. Örta Osiyoda 20 dan ortiq turi tarqalgan. Tanasi çözinçoq, 8—30 mm, kizil, sariq va qora tusda. Odatda, ikki biqinidan birmunça qisilgan; möylovlari töğnoğiçsimon, böğimlarga bölingan. Tuxumini yerga qöyadi. Liçinkalari çigirtka yoki arilarning inida yarim parazitlik b-n yaşab, gipermetamorfoz yöli b-n rivojlanadi. Voyaga yetganlari ösimlik b-n ovqatlanadi. Qönğizlari turli q.x. ekinlariga zarar keltiradi. Beda, kartoşka, lavlagi va b. ekinlarga qizilboş şpankanit zarari katta. Zararkunanda unça katta bölmagan uçastkalarda, odatda, barça bargni doğ şaklida yeydi. M. qonida haşarotxör hayvonlardan himoyalaydigan zaharli modda — kantaridin bor. Qizilboş şpanka axlati b-n ifloslangan beda hayvonlar uçun zararli, çunki unda oz mikdorda bölsa ham kontaridin bor. M. qoni odamning badaniga tuşsa yara qiladi. Bir xil turlaridan tibbiyotda malham tayyorlanadi. Kuraş çoralari: karbofos (1 — 1,5 kg/ ga), fozalon (1,5— 2 kg/ga), sumitsidin (0,4—0,5 kg/ga), ripkord (0,5—0,20 kg/ga) va b. insektitsidlar purkaş.
Najmiddin Mahmudxöjayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЛҲАМЧИЛАР (Meloidae) - қаттиқ қанотли ҳашаротлар туркумига мансуб қўнғизлар оиласи. Ўрта Осиёда 20 дан ортиқ тури тарқалган. Танаси чўзинчоқ, 8—30 мм, кизил, сариқ ва қора тусда. Одатда, икки биқинидан бирмунча қисилган; мўйловлари тўғноғичсимон, бўғимларга бўлинган. Тухумини ерга қўяди. Личинкалари чигиртка ёки ариларнинг инида ярим паразитлик б-н яшаб, гиперметаморфоз йўли б-н ривожланади. Вояга етганлари ўсимлик б-н овқатланади. Қўнғизлари турли қ.х. экинларига зарар келтиради. Беда, картошка, лавлаги ва б. экинларга қизилбош шпанканит зарари катта. Зараркунанда унча катта бўлмаган участкаларда, одатда, барча баргни доғ шаклида ейди. М. қонида ҳашаротхўр ҳайвонлардан ҳимоялайдиган заҳарли модда — кантаридин бор. Қизилбош шпанка ахлати б-н ифлосланган беда ҳайвонлар учун зарарли, чунки унда оз микдорда бўлса ҳам контаридин бор. М. қони одамнинг баданига тушса яра қилади. Бир хил турларидан тиббиётда малҳам тайёрланади. Кураш чоралари: карбофос (1 — 1,5 кг/ га), фозалон (1,5— 2 кг/га), сумицидин (0,4—0,5 кг/га), рипкорд (0,5—0,20 кг/га) ва б. инсектицидлар пуркаш.
Нажмиддин Маҳмудхўжаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.