Mali
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 134–135-b. — ziyouz.com
Mali — örta asrlarda Ğarbiy Sudanda Senegal va Niger daryolari yuqori havzasida mavjud bölgan davlat (taxm. 8—17-a.lar). Ilk bor al-Ya'qubiy (9-a.) tomonidan Mallal nomi b-n qayd etilgan. 13-a. 1 -çoragigaça Gana davlatiga qaram bölgan. 14-a. 1-çoragida (M. davlatining eng ravnaq topgan davri) M. hududi Atlantika okeanidan Adrar-Iforas platosigaça çözilgan. Bu davr uçun M. davlatining batafeil bayonini arab tarixçilari ul-Umariy va Ibn Battuta asarlarida uçratiş mumkin. M.da ilk mulkdorlik munosabatlari hukmron bölgan; qulçilik ham mavjud edi. M. iqtisodida Şim. Afrika va Misr b-n karvon savdosi muhim örin egallagan; asosan, oltin va qullar çiqarilgan, çetdan esa tuz va hunarmandlik buyumlari keltirilgan. Yirik markazlari (Jenis, Tombuktu, Gao)da Ğarbiy Sudanning madaniy rivojida muhim rol öynagan musulmonlar manzilgohlari (koloniyalari) mavjud bölgan, 14-a.ning 60-y.laridan özaro içki nizolar natijasida M. tanazzulga uçray boşlagan, 16-a.da M. Songan davlatiga qaram bölib qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЛИ — ўрта асрларда Ғарбий Суданда Сенегал ва Нигер дарёлари юқори ҳавзасида мавжуд бўлган давлат (тахм. 8—17-а.лар). Илк бор ал-Яъқубий (9-а.) томонидан Маллал номи б-н қайд этилган. 13-а. 1 -чорагигача Гана давлатига қарам бўлган. 14-а. 1-чорагида (М. давлатининг энг равнақ топган даври) М. ҳудуди Атлантика океанидан Адрар-Ифорас платосигача чўзилган. Бу давр учун М. давлатининг батафеил баёнини араб тарихчилари ул-Умарий ва Ибн Баттута асарларида учратиш мумкин. М.да илк мулкдорлик муносабатлари ҳукмрон бўлган; қулчилик ҳам мавжуд эди. М. иқтисодида Шим. Африка ва Миср б-н карвон савдоси муҳим ўрин эгаллаган; асосан, олтин ва қуллар чиқарилган, четдан эса туз ва ҳунармандлик буюмлари келтирилган. Йирик марказлари (Женис, Томбукту, Гао)да Ғарбий Суданнинг маданий ривожида муҳим роль ўйнаган мусулмонлар манзилгоҳлари (колониялари) мавжуд бўлган, 14-а.нинг 60-й.ларидан ўзаро ички низолар натижасида М. таназзулга учрай бошлаган, 16-а.да М. Сонган давлатига қарам бўлиб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.