Malomatiylar

Malomatiylar (arab. - ta'na axli, ta'naga qoluvçilar) — sufiylik tarikatlaridan birining tarafdorlari. M. ta'limotining asosiy qoidalarini Hamdun alkassor (884 y.v.e.) işlab çiqqan. Al-Muhosibiy (857 y.v.e.), Boyazid Bistomiy va Saxl at-Tustariy (taxm. 818—896) kabi Iroq zohidlarining qaraşlari mazkur ta'limotning şakllanişida muhim rol öynagan. M. harakati umuman yagona taşkiliy tuzilmaga ega bölmay, mustaqil mahalliy tögaraklar şaklida edi. Dastlab Nişopurda yuzaga kelib, ğarbga — Iroq va Suriyaga, şarqqa — Movaro-unnahr va Turkistonga tarqalgan. M. fikriça, sufiy ezgu amallarini boşqalarga oşkor etmasligi, ular maqtovga emas, balki zarur bölsa, ta'namalomatga ham sabab böladigan xatti-harakat qilişi, öziga nisbatan ğazabnafrat uyğotadigan tarzda hayot keçirişi ayb sanalmaydi. Bu yöldan borgan sufiylar odamlar orasida be-odobligi, xunuk qiliqlari, özini yomon tutişi b-n malomat orttirib yurgan. Tariqatning nomi şundan olingan. M. ayrim ruhoniylarning öz taqvodorligini boşqalarga peş qilib, ibodat va marosimlarni yuzaki, namoyişkorona bajo etişiga e'tiroz bildirişgan. Vaqt ötişi b-n M. tariqati yöqolib, uning tarafdorlari qolmadi. Bu ta'limotning ba'zi jihatlari naqşbandiylik tariqatida namoyon bölgan.