Mamay
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 153–154-b. — ziyouz.com
Mamay (? - 1380) - Oltin Örda xoni Berdibek davri (1357—61) möğullar tumanboşisi. Xonning kuyovi bölgan. M. amalda Oltin Ördaning hukmdoriga aylangan. U Çingizxon avlodidan bölmasada, hokimiyatni qöğirçoq xonlar nomidan olib borgan. Saltanatning qudratini tiklaş maqsadida rus yerlariga bir qança harbiy yurişlar qilgan. M. 14-a. örtalarida Oltin Urda hududining atrofidagi rus yerlarini öziga böysundirgan. Moskva uluğ knyazligining kuçayişiga tösqinlik qiliş maqsadida uning raqiblari — Litva, Tver knyazliklarini qöllab-quvvatlagan. Ryazan (1373 va 1378) va Nijniy Novgorod (1378) knyazliklariga oğir talafot yetkazgan. Moskva knyazligi hududiga bostirib kirişga uringanda uning qöşini Voja daryosi böyida mağlubiyatga uçragan (1378), 1380 y. Kulikovo jangida M. tormor keltirilgan. Oltin Ördada Amir Temurnint noibi Töxtamşitsş mağlubiyatga uçragaç, hokimiyatni unga topşirişga majbur bölgan. M. özining xazinasi hamda bir guruh tarafdorlari b-n Kafa (hoz. Feodosiya)ga qoçgan va öşa yerda öldirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАМАЙ (? - 1380) - Олтин Ўрда хони Бердибек даври (1357—61) мўғуллар туманбошиси. Хоннинг куёви бўлган. М. амалда Олтин Ўрданинг ҳукмдорига айланган. У Чингизхон авлодидан бўлмасада, ҳокимиятни қўғирчоқ хонлар номидан олиб борган. Салтанатнинг қудратини тиклаш мақсадида рус ерларига бир қанча ҳарбий юришлар қилган. М. 14-а. ўрталарида Олтин Урда ҳудудининг атрофидаги рус ерларини ўзига бўйсундирган. Москва улуғ князлигининг кучайишига тўсқинлик қилиш мақсадида унинг рақиблари — Литва, Тверь князликларини қўллаб-қувватлаган. Рязань (1373 ва 1378) ва Нижний Новгород (1378) князликларига оғир талафот етказган. Москва князлиги ҳудудига бостириб киришга уринганда унинг қўшини Вожа дарёси бўйида мағлубиятга учраган (1378), 1380 й. Куликово жангида М. тормор келтирилган. Олтин Ўрдада Амир Темурнинт ноиби Тўхтамшицш мағлубиятга учрагач, ҳокимиятни унга топширишга мажбур бўлган. М. ўзининг хазинаси ҳамда бир гуруҳ тарафдорлари б-н Кафа (ҳоз. Феодосия)га қочган ва ўша ерда ўлдирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.