Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ma'muriy nazorat

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 330–331-b. — ziyouz.com

    Ma'muriy nazorat - davlat va maxsus vakolatli organlar (mansabdor şaxslar) faoliyatining alohida turi. M. n. qonuniylikni va davlat in-tizomini ta'minlaş usullaridan biri hisoblanadi. M. n. davlat organlari, tijorat va notijorat taşkilotlari, şuningdek, fuqarolarning davlat va jamiyat rivojlanişi uçun ahamiyatli bölgan umummajburiy qoidalarga qat'iy rioya qilişiga qaratilgandir. M. n. davlat nazoratining boşqa turlaridan quyidagi öziga xos xususiyatlari b-n farq qiladi: birinçidan, M. n. mulkçilik şaklidan va mulkning kimga böysunişidan qat'i nazar barça yuridik va jismoniy şaxslar ustidan amalga oşiriladi. Mac, fuqarolarning jamoat joylarida örnatilgan umummajburiy qoidalariga qanday rioya qilayotganligi ustidan içki işlar organlari M. n. olib boradi; ikkinçidan, M. n. muayyan fuqarolar do-irasiga qaratilgan bölişi mumkin. Mac, öqotar qurollarini saqlaş va foydalaniş ustidan yoki radioaktiv materiallarni saklaş va foydalanişda mansabdor şaxslarning mas'uliyati ustidan amalga oşiriladigan M. n. va hokazo; uçinçidan, içki işlar organlari tomonidan ozodlikdan mahrum etiş joylaridan böşatilgan şaxslar ustidan amalga oşiriladigan M. n. faqat maxsus vakolatli davlat organlari (mansabdor şaxslar) tomonidan amalga oşirilişi mumkin. Bunday organlarga davlat bojxona xizmati, davlat soliq xizmati, içki işlar organlari, vazirlik va davlat idoralarining inspeksiyalari va nazorat organlari kiradi. M. n.ni amalga oşiriş jarayonida ma'murii ogohlantiruvçi çoralari (mas, karantin e'lon qiliş, ozodlikdan maxrum etiş joylaridan böşab kelgan şaxslar ustidan M. n. örnatiş); ma'murii çeklaş çoralari (mas, majburiy davolaş, ma'murii tartibda uşlab turiş); ma'muriy-protsessual çoralar (buyumlarni yoki hujjatlarni olib qöyiş) hamda ma'murii jazo çoralari qöllanilişi mumkin. Şu sababli, M. n. olib boruvçi davlat organlari (mansabdor şaxslar) bir vaqtning özida ma'murii yuristdiksion organ hisoblanadi.

    Erkin Hojiyev.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МАЪМУРИЙ НАЗОРАТ - давлат ва махсус ваколатли органлар (мансабдор шахслар) фаолиятининг алоҳида тури. М. н. қонунийликни ва давлат ин-тизомини таъминлаш усулларидан бири ҳисобланади. М. н. давлат органлари, тижорат ва нотижорат ташкилотлари, шунингдек, фуқароларнинг давлат ва жамият ривожланиши учун аҳамиятли бўлган умуммажбурий қоидаларга қатъий риоя қилишига қаратилгандир. М. н. давлат назоратининг бошқа турларидан қуйидаги ўзига хос хусусиятлари б-н фарқ қилади: биринчидан, М. н. мулкчилик шаклидан ва мулкнинг кимга бўйсунишидан қатъи назар барча юридик ва жисмоний шахслар устидан амалга оширилади. Mac, фуқароларнинг жамоат жойларида ўрнатилган умуммажбурий қоидаларига қандай риоя қилаётганлиги устидан ички ишлар органлари М. н. олиб боради; иккинчидан, М. н. муайян фуқаролар до-ирасига қаратилган бўлиши мумкин. Mac, ўқотар қуролларини сақлаш ва фойдаланиш устидан ёки радиоактив материалларни саклаш ва фойдаланишда мансабдор шахсларнинг масъулияти устидан амалга ошириладиган М. н. ва ҳоказо; учинчидан, ички ишлар органлари томонидан озодликдан маҳрум этиш жойларидан бўшатилган шахслар устидан амалга ошириладиган М. н. фақат махсус ваколатли давлат органлари (мансабдор шахслар) томонидан амалга оширилиши мумкин. Бундай органларга давлат божхона хизмати, давлат солиқ хизмати, ички ишлар органлари, вазирлик ва давлат идораларининг инспекциялари ва назорат органлари киради. М. н.ни амалга ошириш жараёнида маъмурии огоҳлантирувчи чоралари (мас, карантин эълон қилиш, озодликдан махрум этиш жойларидан бўшаб келган шахслар устидан М. н. ўрнатиш); маъмурии чеклаш чоралари (мас, мажбурий даволаш, маъмурии тартибда ушлаб туриш); маъмурий-процессуал чоралар (буюмларни ёки ҳужжатларни олиб қўйиш) ҳамда маъмурии жазо чоралари қўлланилиши мумкин. Шу сабабли, М. н. олиб борувчи давлат органлари (мансабдор шахслар) бир вақтнинг ўзида маъмурии юристдикцион орган ҳисобланади.

    Эркин Ҳожиев.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.