Manfiy temperatura
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 190-b. — ziyouz.com
Manfiy temperatura - özgarmas umumlaşgan koordinata f. da içkin energiya Ye özgarişiga qarab entropiya S özgarişi manfiy («^ZT/ < 0 bölgan tizim t-rasi. M.t. tuşunçasi termodinamikaning asosiy tenglamasi, statistik fizika va kvant mexanika qonuniyatlaridan kelib çiqadi. M.t.li tizimni 1951 y.da amerikalik fiziklar Ye. Parsell va R. Paund kuzatganlar. Agar kristall kuçli magnit maydonga joylaştirilsa, yadro spinlari qisman maydon yönalişi böyiça yönaltiriladi. Bunda t-ra ortişi b-n yönaltiriliş kuçeizlanadi va yetarli darajada yuqori t-ra (T—>+°°) da kuçli maydon bulsada, yönaltiriliş yöqoladi va tizim çegaralangan katta energiya zaxirasiga ega böladi. Çegaralangan energiya qiymatidan kattaroq energiyani tizimga kiritiş davom ettirilsa, hamma yadro spinlar yönalişi maydon yönalişiga qarama-qarşi bölgan holat yuzaga keladi. Bu holat M. t.li böladi. M. t.li tizim sun'iy holda olinadi. Mutlaq nol t-raga erişiş mumkin emasligiga asoslanib, t-ra şkalasini quyidagi sxema böyiça ifodalaş mumkin: +0K, +1, +2, ..., ->, - ~, ..., -2, -1K. Bu yerda mil traning ortiş yönalişini körsatadi. Jism T=+0K da öta sovuq, T=—0K da öta issiq böladi. M.t. tuşunçasi radiofizikada kup uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАНФИЙ ТЕМПЕРАТУРА - ўзгармас умумлашган координата f. да ичкин энергия Е ўзгаришига қараб энтропия S ўзгариши манфий («^ZT/ < 0 бўлган тизим т-раси. М.т. тушунчаси термодинамиканинг асосий тенгламаси, статистик физика ва квант механика қонуниятларидан келиб чиқади. М.т.ли тизимни 1951 й.да америкалик физиклар Е. Парселл ва Р. Паунд кузатганлар. Агар кристалл кучли магнит майдонга жойлаштирилса, ядро спинлари қисман майдон йўналиши бўйича йўналтирилади. Бунда т-ра ортиши б-н йўналтирилиш кучеизланади ва етарли даражада юқори т-ра (Т—>+°°) да кучли майдон булсада, йўналтирилиш йўқолади ва тизим чегараланган катта энергия захирасига эга бўлади. Чегараланган энергия қийматидан каттароқ энергияни тизимга киритиш давом эттирилса, ҳамма ядро спинлар йўналиши майдон йўналишига қарама-қарши бўлган ҳолат юзага келади. Бу ҳолат М. т.ли бўлади. М. т.ли тизим сунъий ҳолда олинади. Мутлақ ноль т-рага эришиш мумкин эмаслигига асосланиб, т-ра шкаласини қуйидаги схема бўйича ифодалаш мумкин: +0К, +1, +2, ..., ->, - ~, ..., -2, -1К. Бу ерда мил транинг ортиш йўналишини кўрсатади. Жисм Т=+0К да ўта совуқ, Т=—0К да ўта иссиқ бўлади. М.т. тушунчаси радиофизикада куп учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.