Manğişloq
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 194-b. — ziyouz.com
Manğişloq (qozoqça Manqistov) — Kaspiy dengizining şarqiy qirğoğidagi ya. o. Qozoğistonning Manğişloq ewionmu tarkibida. M. nomi qadimdan maşhur. «Devonu luğotit turk», «Tarixi Abulxayrxoniy», «Abdullanoma» kabi asarlarda ham tilga olingan.
Yarim orolning jan.-ğarbiy qismi tekislik va bu yerlarda ba'zan dengiz sathidan past botiklar (mas, Qoragiye — 132 m) uçraydi. Jan.-şarqida Manğişloq platosi (278 m gaça), şi-m. da Qoratov, Şim. va Jan.da Oqtov toğlari (bal. 556 m gaça) bor. M. ohaktoş, qumtoş, gilli slanetslardan tarkib topgan. Tuproklari sur-qönğir, şörxok, şörtob tuproq va taqirlardan iborat. Katta neft va gaz konlari, qönğir kömir, marganets, temir rudasi va fosforit konlari topilgan. Çöl ösimliklari (şuvoq, şöra, çay-ir, burgan, saksovul va h. k.) ösadi. Yaylov çorvaçiligi rivojlangan. Fort-Şevçenko porti bor. Neftçilarning Uzen va Jetiboy şaharlari rivojlanib bormoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАНҒИШЛОҚ (қозоқча Манқистов) — Каспий денгизининг шарқий қирғоғидаги я. о. Қозоғистоннинг Манғишлоқ ewionmu таркибида. М. номи қадимдан машҳур. «Девону луғотит турк», «Тарихи Абулхайрхоний», «Абдулланома» каби асарларда ҳам тилга олинган.
Ярим оролнинг жан.-ғарбий қисми текислик ва бу ерларда баъзан денгиз сатҳидан паст ботиклар (мас, Қорагие — 132 м) учрайди. Жан.-шарқида Манғишлоқ платоси (278 м гача), ши-м. да Қоратов, Шим. ва Жан.да Оқтов тоғлари (бал. 556 м гача) бор. М. оҳактош, қумтош, гилли сланецлардан таркиб топган. Тупроклари сур-қўнғир, шўрхок, шўртоб тупроқ ва тақирлардан иборат. Катта нефть ва газ конлари, қўнғир кўмир, марганец, темир рудаси ва фосфорит конлари топилган. Чўл ўсимликлари (шувоқ, шўра, чай-ир, бурган, саксовул ва ҳ. к.) ўсади. Яйлов чорвачилиги ривожланган. Форт-Шевченко порти бор. Нефтчиларнинг Узен ва Жетибой шаҳарлари ривожланиб бормоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.