Manğlay
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 195-b. — ziyouz.com
Manğlay MANĞLAY, manqlay (möğulça — peşona) — temuriylar davri tarixiga oid forsiy adabiyotda hamda çiğatoy adabiy tili manbalarida qöşinning ilğor qismi, ya'ni avangard. Harbiy safar yoki jang maydonida tuzilgan jangovar tartib — yasolga binoan, M.dan bir neça çaqirim oldinda ayğoqçilik b-n maşğul bölgan qorovul harakat qilgan. M.ning öng va çap tarafidan öng qöl — baranğar hamda söl qöl — juvanğarnknt ilğorlari joy olgan. M. ortidan baranğar va juvanğarning qolgan 2 bölagi, ya'ni çapo-vul va şaqavul peşma-peş kelgan. Bularning örtasida jangning aksar hollarda takdirini hal qiluvçi asosiy kuçlar — qöl (ğöl) saf tortib turgan.
M. boşqa qismlarga nisbatan oldinda yurgan va duşman saflarini yorib ötiş vazifasini ötagan. Şu bois M.ga iste'dodli sarkardalar yoki xarbiy salohiyatga ega şahzodalar qömondonlik qilgan. M., asosan, köpdan-köp jangu jadallarda suyagi qotgan, tajribali jangçilardan tuzilgan.
Ad:. Ivanin M. I., O voyennom iskusstve i zavoyevaniyax mongolotatar i Sredneaziatskix narodov pri Çingiz-xane i Tamerlane, SPb., 1875; Nizomiddin Şomi y , Zafarnoma, T., 1996; Dadaboyev H., Amir Temurning harbiy mahorati, T., 1996.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАНҒЛАЙ, манқлай (мўғулча — пешона) — темурийлар даври тарихига оид форсий адабиётда ҳамда чиғатой адабий тили манбаларида қўшиннинг илғор қисми, яъни авангард. Ҳарбий сафар ёки жанг майдонида тузилган жанговар тартиб — ясолга биноан, М.дан бир неча чақирим олдинда айғоқчилик б-н машғул бўлган қоровул ҳаракат қилган. М.нинг ўнг ва чап тарафидан ўнг қўл — баранғар ҳамда сўл қўл — жуванғарнкнт илғорлари жой олган. М. ортидан баранғар ва жуванғарнинг қолган 2 бўлаги, яъни чапо-вул ва шақавул пешма-пеш келган. Буларнинг ўртасида жангнинг аксар ҳолларда такдирини ҳал қилувчи асосий кучлар — қўл (ғўл) саф тортиб турган.
М. бошқа қисмларга нисбатан олдинда юрган ва душман сафларини ёриб ўтиш вазифасини ўтаган. Шу боис М.га истеъдодли саркардалар ёки харбий салоҳиятга эга шаҳзодалар қўмондонлик қилган. М., асосан, кўпдан-кўп жангу жадалларда суяги қотган, тажрибали жангчилардан тузилган.
Ад:. Иванин М. И., О военном искусстве и завоеваниях монголотатар и Среднеазиатских народов при Чингиз-хане и Тамерлане, СПб., 1875; Низомиддин Шоми й , Зафарнома, Т., 1996; Дадабоев Ҳ., Амир Темурнинг ҳарбий маҳорати, Т., 1996.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.