Manipur

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177-b. — ziyouz.com

Manipur — Hindistonning şim.-şarqiy qismidagi ştat, Myanma b-n çegaradoş. Mayd. 22,4 ming km2. Axoliyey 2,4 mln. kişi (2001), köp qismi manipur xalqi. Rasmiy tili — mani-puri tili. Ma'muriy markazi — Impxal ş. M. hududida mil. av. 33 y.dan 1391 y.gaça Pakxangba sulolasi hukmronlik qilgan. Örta ayerlarda M. mustaqil hokimlik bölib, bir neça bor myanmaliklar hujumiga uçragan. 1826—1949 y.larda inglizlar qöl ostida böldi. 1963 y.dan ittifokdoş hudud, 1972 y. yanv.dan Hindistonning mustaqil ştati.

Yer yuzasi toğlik, eng baland joyi 2500 m. Toğ oralarida bal. 800—1000 m li keng vodiylar bor. Iqlimi iliq, mö'tadil iqlim. Yillik yoğin vodiylarda 1500 mm, toğlarda 2500 mm gaça. Yon bağirlarda sernam tropik va igna bargli örmonlar hamda ötloqlar bor.

M. — agrar ştat. Asosiy ekini — şoli. Şuningdek, makkajöxori, buğdoy, şakarqamiş, sabzavotlar, paxta, tamaki ekiladi. Boğlar bor. Ipak qurti boqiladi. Qölda gazlama töqiladi. Hunarmandçilikda uy-rözğor buyumlari tayyorlanadi. Metallni qayta işlaş, zargarlik buyumlari, öyin-çoqlar yasaladigan korxonalar, sement, elektronika, plastmassa z-dlari mavjud. M. boşqa ştatlar b-n avtomobil yöllari orqali boğlangan. Im-pxalda aeroport, un-t bor. Turizm rivojlangan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

МАНИПУР — Ҳиндистоннинг шим.-шарқий қисмидаги штат, Мьянма б-н чегарадош. Майд. 22,4 минг км2. Ахолией 2,4 млн. киши (2001), кўп қисми манипур халқи. Расмий тили — мани-пури тили. Маъмурий маркази — Импхал ш. М. ҳудудида мил. ав. 33 й.дан 1391 й.гача Пакхангба сулоласи ҳукмронлик қилган. Ўрта аерларда М. мустақил ҳокимлик бўлиб, бир неча бор мьянмаликлар ҳужумига учраган. 1826—1949 й.ларда инглизлар қўл остида бўлди. 1963 й.дан иттифокдош ҳудуд, 1972 й. янв.дан Ҳиндистоннинг мустақил штати.

Ер юзаси тоғлик, энг баланд жойи 2500 м. Тоғ ораларида бал. 800—1000 м ли кенг водийлар бор. Иқлими илиқ, мўътадил иқлим. Йиллик ёғин водийларда 1500 мм, тоғларда 2500 мм гача. Ён бағирларда сернам тропик ва игна баргли ўрмонлар ҳамда ўтлоқлар бор.

М. — аграр штат. Асосий экини — шоли. Шунингдек, маккажўхори, буғдой, шакарқамиш, сабзавотлар, пахта, тамаки экилади. Боғлар бор. Ипак қурти боқилади. Қўлда газлама тўқилади. Ҳунармандчиликда уй-рўзғор буюмлари тайёрланади. Металлни қайта ишлаш, заргарлик буюмлари, ўйин-чоқлар ясаладиган корхоналар, цемент, электроника, пластмасса з-длари мавжуд. М. бошқа штатлар б-н автомобиль йўллари орқали боғланган. Им-пхалда аэропорт, ун-т бор. Туризм ривожланган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.