Manufaktura

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189–190-b. — ziyouz.com

Manufaktura (lot. manus — qöl, factura — tayyorlaş) — mehnat taqsimoti va qöl hunari texnikasiga asoslangan korxona. Sanoat taraqqiyotining oddiy kooperatsiyadan keyingi, 2-bosqiçi. M. Ğarbiy Yevropa mamlakatlarida 16-a.ning örtalarida vujudga kelib, 18-a.ning oxirgi çoragigaça davom etdi. Angliyada (16—18-a.lar) dastlab töqimaçilik sanoatida, qoğoz va şişa i.ç. sohalarida rivoj topdi. 17-a. ning 2-yarmidan boşlab 19-a. ning 1-yarmiga qadar Rossiyada mavjud bölgan.

Özbekistonda 19-a.ning 2-yarmi va 20-a.ning boşida M. f-kaning yordamçi bölimi sifatida hamma sohada bor edi va bu narsa katta ahamiyatga ega bölgan.

Işçi va mehnat qurollarining tor ixtisoslaşuvi tufayli M. ijtimoiy mehnat unumdorligini oşirdi. Lekin u içki va taşqi bozorning tovarlarga bölgan talabini qondira olmas edi. M. tarixan ijobiy xarakterga ega böldi, ijtimoiy mehnat taqsimotining kuçayişiga yordam berdi, yirik maşinalaşgan i.ç.ga ötişga zamin yaratdi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

МАНУФАКТУРА (лот. manus — қўл, factura — тайёрлаш) — меҳнат тақсимоти ва қўл ҳунари техникасига асосланган корхона. Саноат тараққиётининг оддий кооперациядан кейинги, 2-босқичи. М. Ғарбий Европа мамлакатларида 16-а.нинг ўрталарида вужудга келиб, 18-а.нинг охирги чорагигача давом этди. Англияда (16—18-а.лар) дастлаб тўқимачилик саноатида, қоғоз ва шиша и.ч. соҳаларида ривож топди. 17-а. нинг 2-ярмидан бошлаб 19-а. нинг 1-ярмига қадар Россияда мавжуд бўлган.

Ўзбекистонда 19-а.нинг 2-ярми ва 20-а.нинг бошида М. ф-канинг ёрдамчи бўлими сифатида ҳамма соҳада бор эди ва бу нарса катта аҳамиятга эга бўлган.

Ишчи ва меҳнат қуролларининг тор ихтисослашуви туфайли М. ижтимоий меҳнат унумдорлигини оширди. Лекин у ички ва ташқи бозорнинг товарларга бўлган талабини қондира олмас эди. М. тарихан ижобий характерга эга бўлди, ижтимоий меҳнат тақсимотининг кучайишига ёрдам берди, йирик машиналашган и.ч.га ўтишга замин яратди.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.