Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    '

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 267–268-b. — ziyouz.com

    ' —özbek kirill alifbosining yigirma yettinçi harfi—maxsus belgi. Hoz. özbek yozuvida alohida tovuşni ifodalamaydi, şuning uçun ham «harf» deb emas, «belgi» («ayiriş belgisi») deb ataladi. 1940 yilda kirill grafikasi asosidagi alifboga ötiş vaqtida, rus tilidagi özlaşgan sözlarni aslidagiday yoziş zarurligi haqidagi ilmiy asoslanmagan imloviy qoidani amalga oşiriş maqsadida alifboga kiritilgan, ayni paytda özbek lotin alifbosidagi apostrof vazifasini ham bajara boşlagan. Faqat rus, arab va fors tillaridan özlaşgan sözlar tarkibidagina uçraydi. Arab tilidan özlaşgan sözlarda arab tilining özigagina xos bölgan portlovçi böğiz undoşi (£. — ayn) örnida qöllanadi. Bu belgi söz örtasida (razyezd, podyezd; a'lo, ma'no) va ba'zi arabça sözlar oxirida (murabba', tatabbu') keladi; söz boşida qöllanmaydi. Undoş tovuşni ifodalovçi harfdan keyin kelganda, şu tovuşni keyingi böğindan ajratib turişga xizmat qilganligi uçun «ayiriş belgisi» deb yuritiladi. Özbek xalqi foydalangan yozuvlardan faqat kirill yozuvidagina ayni şaklda uçraydi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    Ъ —ўзбек кирилл алифбосининг йигирма еттинчи ҳарфи—махсус белги. Ҳоз. ўзбек ёзувида алоҳида товушни ифодаламайди, шунинг учун ҳам «ҳарф» деб эмас, «белги» («айириш белгиси») деб аталади. 1940 йилда кирилл графикаси асосидаги алифбога ўтиш вақтида, рус тилидаги ўзлашган сўзларни аслидагидай ёзиш зарурлиги ҳақидаги илмий асосланмаган имловий қоидани амалга ошириш мақсадида алифбога киритилган, айни пайтда ўзбек лотин алифбосидаги апостроф вазифасини ҳам бажара бошлаган. Фақат рус, араб ва форс тилларидан ўзлашган сўзлар таркибидагина учрайди. Араб тилидан ўзлашган сўзларда араб тилининг ўзигагина хос бўлган портловчи бўғиз ундоши (£. — айн) ўрнида қўлланади. Бу белги сўз ўртасида (разъезд, подъезд; аъло, маъно) ва баъзи арабча сўзлар охирида (мураббаъ, татаббуъ) келади; сўз бошида қўлланмайди. Ундош товушни ифодаловчи ҳарфдан кейин келганда, шу товушни кейинги бўғиндан ажратиб туришга хизмат қилганлиги учун «айириш белгиси» деб юритилади. Ўзбек халқи фойдаланган ёзувлардан фақат кирилл ёзувидагина айни шаклда учрайди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.