Marek kasalligi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 209-b. — ziyouz.com
Marek kasalligi — parrandalarning neyrolimfomatozi, favqulodda paydo böladigan va öta yuquvçan kontagioz virusli kasallik. Sanoat parrandaçiligi rivojlangan barça davlatlarda keng tarqalgan. Asosan, tovuqlar kasallanadi, lekin kurka, tusto-vuq, bedana va b. parrandalarda ham uçraydi. Ötkir keçganda içki organlar, teri va muşaklarda limforetikulyar töqimalarning rivojlanib kupayişi, surunkali keçganda esa periferik nerv tomirlarining zararlanişi, kuz şox pardasining rangi özgarişi va krraçiqning deformatsiyasi b-n tavsiflanadi. Parrandalarda umumiy holsizlik, oriqlaş, junjikiş, qanot va oyoqlarida parez va paraliç kuzatiladi, közi körmay qoladi.
Söyilgan kasal parranda mahsulotlari, parvariş predmetlari yuqiş omillari hisoblanadi. Taşhis epizo-otologik (virusologik va serologik) tekşirişlar natijasida qarab qöyiladi. Davosi topilmagan.
Oldini oliş: parrandalarni parvariş qilişda veterinariya sanitariyasi va zoogigiyena qoidalariga qat'iy rioya qiliş; inkubatsiya uçun tuxum faqat soğlom xöjaliklardan olinişi zarur. Bir sutkalik jöjalarni vaksina b-n emlaş iqtisodiy zararning keskin kamayişiga olib keladi.
Hoşim Nurmamatov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРЕК КАСАЛЛИГИ — паррандаларнинг нейролимфоматози, фавқулодда пайдо бўладиган ва ўта юқувчан контагиоз вирусли касаллик. Саноат паррандачилиги ривожланган барча давлатларда кенг тарқалган. Асосан, товуқлар касалланади, лекин курка, тусто-вуқ, бедана ва б. паррандаларда ҳам учрайди. Ўткир кечганда ички органлар, тери ва мушакларда лимфоретикуляр тўқималарнинг ривожланиб купайиши, сурункали кечганда эса периферик нерв томирларининг зарарланиши, куз шох пардасининг ранги ўзгариши ва кррачиқнинг деформацияси б-н тавсифланади. Паррандаларда умумий ҳолсизлик, ориқлаш, жунжикиш, қанот ва оёқларида парез ва паралич кузатилади, кўзи кўрмай қолади.
Сўйилган касал парранда маҳсулотлари, парвариш предметлари юқиш омиллари ҳисобланади. Ташҳис эпизо-отологик (вирусологик ва серологик) текширишлар натижасида қараб қўйилади. Давоси топилмаган.
Олдини олиш: паррандаларни парвариш қилишда ветеринария санитарияси ва зоогигиена қоидаларига қатъий риоя қилиш; инкубация учун тухум фақат соғлом хўжаликлардан олиниши зарур. Бир суткалик жўжаларни вакцина б-н эмлаш иқтисодий зарарнинг кескин камайишига олиб келади.
Ҳошим Нурмаматов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.